Bilgi
      
www.metiskitap
    
www.metisbooks
   
 
Logo
 
 
Genel Katalog (Header)
 
BUL
 
  
 
Genel Katalog - Açık
  
 
ISBN13 978-975-342-302-1
13x19.5 cm, 248 s.
Liste fiyatı: 24,00 TL
İndirimli fiyatı: 19,20 TL
İndirim oranı: %20
Bu kitabı arkadaşına tavsiye et
Bu yazıyı bir arkadaşınıza gönderin
Gönderilecek e-posta adresi 
 
Sizin e-posta adresiniz 
 
Bu kitap hakkında yazmak için
Kitap hakkındaki görüşlerinizi yazın
Başlık
Engin Geçtan diğer kitapları
Psikodinamik Psikiyatri ve Normaldışı Davranışlar, 1975
İnsan Olmak, 1983
Psikanaliz ve Sonrası, 1988
Varoluş ve Psikiyatri, 1990
Kırmızı Kitap, 1993
Dersaadet'te Dans, 1996
Bir Günlük Yerim Kaldı İster misiniz?, 1997
Kimbilir?, 1998
Hayat, 2002
Tren, 2004
Seyyar, 2005
Kuru Su, 2008
Zamane, 2010
Mesela Saat Onda, 2012
Rastgele Ben, 2014
Orada, Bir Arada, 2017
Ayın Armağan Kitabı
AYIN ARMAĞANI
Diğer kampanyalar için
 
Kızarmış Palamutun Kokusu
Kapak Kolajı ve Grafik: Emine Bora
Kitabın Baskıları:
1. Basım: Şubat 2001
6. Basım: Ekim 2017

"Terk etmiş olduğum ya da terk etmek üzere olduğum insanlar beni terk etmişlerdi... Burada ya da geldiğim yerde de olsam, geçmişi yeniden yakalama umudu boş bir beklenti, insan hiçbir şeyi bıraktığı yerde bulamıyor, kızarmış palamutun kokusunu bile...

...Namevcutluğun hüznü, yerini, insanları onların haberi olmadan gözleyebiliyor ve dinleyebiliyor olmanın üstünlüğüne bırakıyor. Bir şeyi kaybedince bir başka şeyi kazanıyor olduğuna inanmak, insan denilen mahlukun kendine karşı çevirdiği hilelerin en acımasızı olmalı. Kendimi, kâh o mekânda kâh bir diğerinde, kâh bu zamanda kâh diğer bir zamanda bularak dolaşıyorum. Yazgım beni hangi anda hangi yöne savurmayı uygun görmüşse." – Engin Geçtan

OKUMA PARÇASI

Açılış Bölümü, s. 5-10

Kızarmış palamutun kokusu!

Köprüaltının kokusu bu biliyorum, ama orada ne zaman bulunmuş olduğumu hatırlayamıyorum, kızarmış palamutun tadına bakıp bakmadığımı da. On iki yıl önce geldiğimde olamaz, hepsi birkaç gündü zaten. Öyleyse, yarım ekmek içindeki kızarmış palamutun kokusu hangi geçmişimden kalma? Bir yandan birasını yudumlarken palamutlu ekmeğini hoyratça ısıran kara gözlü genç işçinin umursamaz bakışı bile arada bir gelip geçmişti gözlerimin önünden. Yüzyılların kitaplara sığdırılamaz öyküsünü taşıyan bu bakışın bir benzerine şimdilerde yaşadığım yerde rastlamak mümkün değil.

Altı ay kadar önceydi. Manhattan'da elli yedinci caddede elektronik aletler satan Çinli'nin dükkânından çıkarken bir an burnuma yaklaşıp kaybolan o koku sonradan sık sık bana şöyle bir uğrar olmuştu. Kokunun kızarmış palamut olduğunu tanıdıktan sonra gidivermişti, dönmemek üzere. Herkesin, ardından yalnızca Çinli diye söz ettiği halde, yüz yüzeyken adıyla hitap ettiği Wong, o gün kendisini ziyaret eden genç bir Çinli'yle konuşuyordu dükkâna girdiğimde. Onu ilk kez Çince konuşurken duyuyordum. Her zamanki Wong değildi, farklıydı, neredeyse başka biri. Farkı tanımlayamadım, ama bana çarpıcı gelen şey, bu iki varlığın, dükkânın her yanına tıkıştırılmış siyah ve gri renklerden oluşan metalik cangıl ile yarattığı karşıtlık oldu. Dünyanın yanlış yerindeydiler, orada, elli yedinci caddedeki dükkânda olmamalıydılar. Değerliler ve daha az değerlilerin yaşadığı bir dünyaydı burası, ait oldukları topraklardan kopup böyle bir dünyaya gelmemiş olmalıydılar.

Duyarsız bir kadın sesi, inişe geçtiğimizi bildirerek kemerlerimizin bağlı olup olmadığını kontrol etmemizi buyurdu. Karşımdaki ekran alana elli beş kilometre kaldığını gösteriyor. Sonra türbülans başladı, ellerim sarsıntıyı durdurmak istercesine koltuğun kollarını sıkıca kavradı. Erica Jong, türbülansa yakalanmış bir uçakta ateist yolcu olamayacağını yazmıştı. Bence o kadar da değil, ama hani bazen yine de... Türbülans başlayınca yanımdaki koltukta oturan Amerikalı genç adam bana dönüp sırıttı, ben de ona. Dediğine göre, kendisine egzotik görünen bir ülkeyi keşfe geliyordu, heyecanlıydı. Ülke ve insanı hakkında bir kitap vardı elinde, onu okuyarak gerekli hazırlığı yapmış olacağına inanıyordu, ama sorduğu soruların bazısı beni gülümsetecek kadar Yeni Dünyalı. Kendi türündekilerin yazdıklarını okuduğundan olsa gerek diye düşündüm, sonra kafam karıştı biraz. Ben hangi türden sayılırdım ki?

O gün Wong'un dükkânının bir köşesinde görünmez olup onları izleyebilmek, çıkardıkları seslerin düetini dinleyebilmek istemiştim, Çince'nin müzikal bir dil olduğunu daha önce nasıl fark etmemiş olduğumu düşünerek. Ama Wong başını çevirince beni fark etti, görmeye alıştığım maskemsi gülümsemesini anında takınarak. Sihir bozulmuştu. Wong'la siparişimi konuşurken dükkânın uzak bir köşesine çekilmiş olan ziyaretçisine gözüm takıldı bir ara. Genç Çinli benim gelişimle değişmemişti, İngilizce'yi yeterince anlamıyor ya da bilmiyor olmalı diye düşündüm nedense. Sonra onun tanımlanamaz güzelliğini fark ettim, kendini taşıyışındaki asaleti. Güzelliği hatlarından değil, bakışlarından yayılarak tüm varlığını sarıyor gibiydi. Başka dünyalarda geçen bir masaldan çıkma, farklı bir güzellik, derinlik yüklü. Yoksul ve sıradan biri olduğu belliydi, varisi olduğu zenginliğin farkında olmaksızın sıradan bir yaşam sürdüren. Sonradan onun Wong'un akrabası olduğunu öğrendim. Çin'den yakın zaman önce göç etmiş, zorlu maceralar sonunda. Yerinden koparılan çoğu güzellik gibi solmaya, kurumaya mahkûm.

Türbülans sona erdi, ekrana tekrar göz attım, alana on kilometre kalmış. Karnımda bir burulma, ürküntüyle karışık. Vaktiyle sınavlara girmeden önce yaşadığım, bildik bir şey bu, ama neden şimdi? Doğduğum, büyüdüğüm topraklara bu ilk gelişim değil ki? Yan koltuktaki genç Amerikalı keşke sussa, çünkü artık onu dinleyemiyorum. Bir kokuyu izleyerek yola çıktım bu kez, tanımlayamadığım bir misyonla. Yolun sonuna ulaşmak üzere olduğum şu anda, zihnimde bir başka yolcunun hikâyesine yer yok.

Yağmuru ancak tekerlekler yere değdiğinde fark edebildim, kurşun rengi hava ve pencereye vuran su tanecikleri beni rahatlattı o anda. Daha kolay saklanabilirmişim gibi, kimden, neden saklanmam gerektiğini bilemesem de. Gelmeden önce kendime güneşle yıkanmayı ısmarlamıştım, ama şimdi yağmuru, güneşli gökyüzünün meydan okuyan çıplaklığına yeğlediğimi fark ettim. Üstelik şemsiyem de var, bavulumdaki eşyaların en üstünde. Bugüne dek o kadar çok şemsiye kaybettim ki sayısını bilemiyorum. Kimbilir onları kimler kullanıyor şimdi, unutulan şemsiyelerin kayıp eşya bürolarına ulaştığına inanmıyorum.

Uçağı terk etmek üzere yerlerimizden kalktığımızda genç Amerikalı elini uzatıp kendini tanıttı. Şimdilerde bu tören başlangıçta değil, insanların artık birbirlerini tekrar göremeyeceklerini fark ettikleri anda yapılır oldu.

"Sizinle konuşmak zevkti... Willy... Willy Cameron!"

Konuşmalarımızın benim için de zevk olduğunu söyleyip kendi adımı mırıldandım. Yolculuğumuz sırasında Willy bana, insanların iş başvurusunda bulunurlarken kendileriyle ilgili verdiği bilgilerin çoğunu kuru bir demet yapıp sunmuştu. Şimdiki gençler bunun bir ilişki başlangıcı olabileceğine inanıyorlar, denemediğim için bilemiyorum. Willy otuz bir yaşında, mimar ve Kaliforniya'nın bağlarıyla ünlü Napa vadisinde büyümüş. San Francisco'da saygın bir mimarlık şirketinde çalışırken, iç dünyasında birden patlak veren ve yalnızca bir gün süren kasırganın ardından önce istifasını vermiş, ardından bir yıldır birlikte olduğu kadından hiçbir açıklamada bulunmadan ayrılmış ve farklı bir soluk bulacağına kendini inandırdığı bu ülkeye gelmek üzere yola çıkmış. Gelecekten söz ederken bana, hayatı geldikçe yaşamak istediğini söyledi, cilasından kurtulmak istiyor anlaşılan. Ben insanların böyle çılgınlıkları daha ileri yaşlarında denemeye kalktığını sanırdım, anlaşılan şimdilerde çıta aşağıya çekilmiş. Ona, kendisine göre egzotiğin ne anlama geldiğini sorduğumda, şartlandırıldığım dünyadan farklı bir yer cevabını verdi.

Willy, kızıla çalan kumral saçları, pırıltılı kahverengi gözleri ve genç Amerikalılara özgü pürüzsüz teniyle yakışıklı sayılır bence. Buna rağmen, onun kalabalık arasında kolay fark edilebilecek biri olduğunu sanmıyorum, tuhaf. Kararını bildirdiğinde, çevresindeki bazı insanlar onu bu tehlikeli maceradan alıkoyabilmek için Midnight Express filmini hatırlatıp durmuşlar, dinletememişler. Ben de bir ara onun, bir geceyarısı ekspresinde kurban edilme düşleri yaşayan kendine dönük yıkıcı biri olabileceğini düşünmüştüm, sonra bu varsayımımdan vazgeçtim. Neden vazgeçtiğimi bilmiyorum, sezgi diyebilirsiniz. Yolculuk ilerledikçe, onun da henüz koklamadığı bir kokunun izini sürmeye çalıştığını düşündüğüm bile oldu.

Dünyanın herhangi bir yerindeki hava terminalinden ne farkı var ki buranın? Pasaport polislerinin çoğu kara kaşlı kara gözlü, kimi sarışın, çakır gözlü. Önceki gelişimde kartal armalı pasaportumu uzatırken değerliler kategorisinden olduğum havalarına girmiş olduğumu hatırlayıp utandım, o anının üzerini küllemeye çalışarak. Kara kaşlı kara gözlü görevli pasaportumu sıradan bir iş yaparcasına damgaladıktan sonra başını kaldırıp bakmadı bile. Benden önceki yolcuya pasaportunu uzatırken gülümseyip kırık İngilizcesiyle hoşça bir laf etmişti. Birden küstüm kara kaşlı kara gözlüye ve o anda birilerinin beni karşılamaya gelmiş olmasını çok, ama çok istedim.

Karoselin kenarında asık bir yüzle bavulumun görünmesini beklerken, Willy yanımda belirdi.

"Köklerinize dönmenin mutluluğunu yaşıyor olmalısınız."

Klişe bir Amerikalı lafı, ama beni tedirgin etti. Ona zoraki bir gülümseme gönderdim ve karoselin çevresinde toplanan yolcuları seyrederek Willy'nin yanıbaşımdaki varlığını zihnimden göndermeye çalıştım. Etraf rengârenk bir kalabalık. Business Class'dan çıkma işadamlarından yerel giysili Afrikalılara, yavşak İngiliz kızlarından Japon turistlere değişen bir yelpaze. Eskiden burada böyleleri olmazdı, ne işleri vardı ki şimdi bu unutulmuş imparatorluk kalıntısında? En renksizleri ben olmalıyım diye düşündüm ardından. Cazibesine kapıldığı Yeni Dünya'nın ucuzlukta satılan vatandaşlığını seçmiş buraların eski yerlisi, elli üç yaşına ulaştığında bir balık kokusunun izini sürerek zaman okunu geri sarmaya çalışıyor. Bir Hollywood filmi görmüştüm yıllar önce, çocuk denecek yaşta olmama rağmen beni etkilemişti. Bir gemi dolusu insan, yaşamla ölüm arasındaki denizde ne yaşama dönebiliyor ne de ölüme ulaşabiliyorlardı. Son otuz yılımı o gemide geçirmiş olduğumu yakın zamanlarda fark edebildim, yazık.

En iyi cinsinden siyah Samsonite bavulum sondan ikinci oldu, ardında Uzak Doğulu bir çiftin bavullarını bırakarak. Willy daha karosel dönmeye başladığında bavuluna kavuşup uzaklaşırken içime kimsesizlik çöküvermişti. Öylesine ki terminal çıkışına yaklaştığımda, gelenlerini bekleyenlerin arasında bildik bir yüz aradı gözlerim. Sonra hepsi art arda canlandı gözümün önünde. Tahin-pekmez, lahana turşusu, pastırma, kuru fasulye-pilav, çam fıstığı, yaprak sarma, sucuk, kaymaklı kadayıf ve tabii lakerda. Kolesterolümü geldiğim yerde bıraktım, şimdi uzaklarda. Taksi şoförü temiz yüzlü genç biriydi, Willy'nin yaşlarında.

"Yolculuk nereden?"

"Amerika'dan."

"Çok kaldınız mı?"

"Öyle sayılır."

Ona doğru cevabı veremedim. Neden bilmem, burada yaşadığıma inanmasını istiyordum. O devam etti:

"Sahilden gitsek olur mu? E5 bu saatte biraz yoğun olur da!"

E5'in ne olduğunu merak ettim ama soramadım.

"Tabii. Yağmur uzun süredir mi yağıyor?"

"Geceden beri. Bazı yerleri su basmış. Malum, çarpık yapılaşma."

"Çok doğru."

Son sözü konuşmanın devam etmesini arzu etmediğimi belli eder bir tonda söylemiştim, sessizlik başladı. Sahil yolu bu kadar yüklüyse E5 denilen yol nasıldır diye düşünürken o sanki bunu sezdi.

"Yağmur yağınca hep böyle olur. Nedenini bugüne kadar bilen çıkmadı."

Yine sessizlik.

"Gevezelik ettim galiba, kusura bakmayın."

"Hayır, hayır... Uzun uçak yolculukları beni biraz yorar da."

Sonra birden sahilden içeriye doğru saptık, biraz yol alınca solda Aksaray Camii'ni fark ettim. Onun dışında her şey farklı, yabancı, trafik hareket etmez gibi. Ben kilitli, trafik kilitli, dayanamadım. Bu kez lafı ben açtım.

"Otele varmak zaman alacak galiba."

"Evet, tabii bir de cuma akşamı faktörü var... Çoğu kimse hafta sonu bir yerlere kaçıyor... Eh mayıstayız, artık yaz geldi sayılır."

Anlayışlı bir yüzle başımı sallayıp sustum, herkesin nerelere kaçtığını merak ettiğim halde. Haliç, Unkapanı, sonra yine kayboldum bir viyadüğe geldiğimizde. Her dönüşümüzde bir öncekinden başka bir dünya, farklı kültürlere ait kentlerin birinden diğerine hızla geçercesine bir çeşni. Sayısız renk ve şekillerin insanı sersemleten hareketliliği, algılama sınırlarını meydan okurcasına zorluyor. Burada yaşayanların her fırsatta kaçıp uzaklaşmak istemelerine şaşmamalı. Beklemediğim bir anda sağda Perapalas göründü, Willy orada kalıyor, eskiden de limon küfü renginde miydi, hatırlayamadım. Sonra geniş bir caddedeyiz, ben yine kayıp. O tekrar konuştu:

"Meraki olduğumu sanmayın ama hiç buralı gibi değilsiniz?"

Hayretle sordum, olan olmuştu artık, keşfedilmiştim:

"Dışarıda yaşıyorum. Bunu... bunu nasıl anladınız?"

"Bu şehirde yaşayan herkes her an her aklına geleni konuşur da... Yani benim gibidirler."

Taksim Meydanı'na bakan otelin kapısında arabadan inerken dayanamayıp sordum:

"Burada yaşayanlar neden her an her aklına geleni konuşur?"

Keyifli bir bakış gönderdi, sonunda beni havaya sokmuş olmasının zaferiyle.

"İçimizdeki gazı çıkartmak için. Bunu yapmazsak hepimiz plastik bomba gibi patlarız."

O anda bir patlama sesiyle sersemledim...

Devamını görmek için bkz.
ELEŞTİRİLER GÖRÜŞLER

Arzu Mildan, “Bu Kokuya Bayılacaksınız!”, Radikal Kitap, 20 Nisan 2001

Kızarmış palamut kokusu eşliğinde büyülü bir dünyanın kapısını aralamaya ne dersiniz? Psikiyatrist Engin Geçtan'ın, okuru kapıp götürüveren son kitabı Kızarmış Palamutun Kokusu, özellikle fantastik yazından tat alan okurlar için... Eğer şimdiye dek yazarın popüler psikoloji çalışmaları dışında kaleme aldığı diğer edebiyat eserlerinden birini okumadıysanız sizin için iyi bir başlangıç olacaktır...

İlk gençliğinde, cazibesine kapıldığı Yeni Dünya'nın ucuzlukta satılan vatandaşlığını seçen İstanbul'un eski yerlisi kahramanımız, elli üç yaşına vardığında, geçmişinden gelip kendini oralarda, ta Amerikalarda bulan balık kokusunun izini sürerek, zaman okunu geri sarmaya çalışıyor. Hangimiz çocukluğumuzda soba üzerinde pişen kestanenin kokusunu, annemizin kurabiyelerinin tadını, dedemizin söylediği türküyü unutmuşuzdur; ve benzer çağrışımlar yapan kokuların, tatların, seslerin peşinden, bir ömür gibi uzun gelen geçmişimize dönmemişizdir? Birden fazla hayatı yaşamayı isteyen ve içindeki kilitleri açmak için gereken anahtarları bir türlü bulamayan kahramanımız, en son on iki yıl önce bütün ailesini bir trafik kazasında kaybettiği zaman doğup büyüdüğü şehre, İstanbul'a gelmiştir. Aradan geçen yılların ardından yirmi dört yıllık eşini de bir trafik kazasında kaybedince; zaten kaybedecek bir şeyi kalmamıştır; takıldığı bir kokunun peşinden, geç kalmışlık duygusundan kurtulmak istercesine o hangimizin başına dert olmamış edebi arzunun –"birden fazla hayatı yaşamak arzusunun"– izini sürerek ülkesine döner. Seyrettiği vitrinler, okurken taktığı gözlüğü, yaşadığı Manhattan şehrinde açılmayan camlar, çerçeveleyip duvara astığı diplomaları, televizyon ve bilgisayar ekranının arkasından, umulmadık olaylar dizisi –belki de yardımı– ile kendini camın öbür yanında yani yaşamın tam ortasında buluverir. İyi de olur. Çünkü kitabın bundan sonraki sayfalarında okurun önüne edebiyat tadı yüksek bir serüven yaşama şansı doğar. Ardından rastlantılar, istekler, geç kalmışlık duygusu, seçimler, vazgeçişler, arayışlar, kokular, istekler... Yoksa uzmanlık alanı insan ruhu olan romanın yazarı, bize hiçbir şeyin rastlantısal olmadığını mı göstermek istiyor, diye düşündürtecek satırlar...

Birbiri ardına sıralanan olaylar dizisinde aynı kahramanın farklı kimliklerde yaşadığı maceraların tam ortasında, kendinizi Kartaca Zaferi'nin ertesi günü entrikalarla çalkalanan Bizans sarayında, ayaklanan yeniçerilerin eline düşmemek için bulunduğu yeri ve kendini havaya uçuran Alemdar Mustafa Paşa'nın dramının içinde, 6-7 Eylül olaylarında yağmalanan dükkânların arasında ve Müslüman olduklarını kanıtlamak için sünnetli yerlerini gösteren erkeklerin yanında, İkinci Dünya Savaşı sırasında Pera Palas'ta, ama ille de İstanbul dekorunun içinde bir yerde buluyorsunuz. Her devrin kenti İstanbul'un ve onun edebiyatımıza yansıyan yüzünde figüranlarsa travestiler, ateistler, uyuşturucu satıcıları, göçmenler, sadık uşaklar, gizleri açığa vurdukları için dilleri kesilen köleler, casuslar, iç oğlanları, hayat kadınları... Yine azınlıklar...

Havaalanından Taksim Meydanına bakan oteline geldiği anda başlayan ve klişe birtakım polisiye olaylar dizisinin art arda sıralandığı sayfalarda ilerlerken, fantastik özelliklerle dikkati çeken farklı zaman dilimleri arasındaki geçişlerde, ipucu için bırakılan izler, klasik kurgu tadında da olsa okurun keyfini kaçırmıyor. Geçmişle bugün arasındaki labirentlerde yönünüzü bulmaya çalıştığınız kitapta, bir süre sonra yaşam ile ölüm arasındaki ince çizginin üzerinde de dolaştığınızı hissediyorsunuz. "Kızarmış palamut kokusu" eşliğinde sürdürülen farklı uzamlardaki maceralardan biraz da hüzün tadı kalıyor damağınızda. Dünyasızlığına ısmarlama bir dünya ile çözüm bulmaya çalışan kahramanımız ile birlikte, seçimlerinizin hayatınızdaki rolünü yeniden sorguluyorsunuz. Her devirde, bir kez daha...

Kitabın sonunda bir de kaynakça var. "Bir romanda kaynakçanın işi olabilir mi, olmalı mı?" sorusu takılıyor aklınıza ilk anda. Esere akademik bir tarz kazandıran, edebi tarzı azaltan bu bölüm belki de bir postmodernite unsuru olarak algılanabilir. Buna kesin bir yanıt vermek zor ama bu kaynakçanın yazarın bir bilim adamı olduğunu hatırlattığı kesin.

Kızarmış Palamutun Kokusu (yoksa palamut kokusu mu olmalıydı?) keyifli bir okurluk. Bana sorarsanız palamut kokusunun yanına buzlu rakı çağrıştıracak kadar keyifli...

Devamını görmek için bkz.

Feridun Andaç, "Bir Yazarın Kanatlarında...", Cumhuriyet, 12 Eylül 2002

Yeraltından Notlar'ı okurken bana çekici gelen yan, okumanın ilerlediği yerlerde ürkütücü olmaya başlamıştı. Camus'nün Yabancı'sından sonra Dostoyevski'nin bu labirentine girmek ezici gelmişti. Tüm bunların yeterince ayrımında mıydım? Sanmıyorum! Dahası, psikanalizlealışverişiminpek olmadığı bir yaş dönemindeydim. O günlerde, on yedi on sekiz yaşlarındaki bir gencin dünyasında, sağaltıcı gelebilen tek şey butür klasik yapıtlardı.

Sıkıntılar çektiğim matematiğin, öfkelendiğim tarihin, dersi bitse diye dakikalarını saydığım fiziğin zamanla bilme/öğrenme tutkumun aracı olmasında edebiyatın payını hiçde yadsıyamam. Gelip Freud'la, Jung'la yüzleşmemde de öyle olmuştu. Kafka'nın en açmaz metinlerine buradan yürümüş, Dostoyevski'ye, Camus'ye onların ışığından bakmaya çalışmış; Yaşar Kemal anlatılarında sık sık yinelenen cinayet olgusuna buralardan edindiklerimle bakar olmuştum. Psikanaliz bir başka görüyü getirip sunuyordu bize. Ama edebiyat tüm bilimlerin açkısı gibi ötemizde duran oylumlu bir yapıydı. İnsana/topluma dair her şeyi derleyip sunan, gösteren, baktıran, hissettirendi.

Uzun Erimli Bir Yol Arkadaşı

Nice sonra İnsan Olmak yapıtıyla yüzleştiğim Engin Geçtan da yepyeni bir ufuk açmıştı bende. Zamanla onu, yazdıklarını benzersiz bir yol arkadaşı kılmıştım kendime.

Engin Geçtan'ın her bir anlatısı insana dairdir. İnsanın yaşamsal gerçekliklerle yüzleşme durumlarına, oradan ağanların içsel yansılarına içgörüsünün, bilgi ve sezgi gücünün penceresinden bakar. Duyarlıklıdır, etkileyici ve donatıcıdır. Sizi her bir sözüyle yol arkadaşı kılmasını bilir.

Yıllar önce, İnsan Olmak'ını okuduğumda, bu kitabın daha sonra da benim için bir çekim odağı olabileceğini, yazarının her bir yazdığına o ilgiyle yönelebileceğimi düşünmüştüm. Yanıltıcı da olmadı bu. Geçtan'dan okuduğum ikinci etkileyici kitap Varoluş ve Psikiyatri olmuştu. Varoluşun anlamı, varlık ve yokluk kavramlarının edebiyatta nasıl/ne yönde ele alındığı, "İkinci Yeni" ve "1950 Kuşağı" edebiyatçılarında varoluşun gerçekliğinin nasıl algılandığı üzerine düşününce, Geçtan, benim için uzun erimli bir yol arkadaşı olmuştu bile. Sonra, Sartre'la Hiç Kopmadan Yürümek'i adım adım yazarken, artık yöncümdü o benim.

Bazı yazarlar öyledir. Aranızda kurduğunuz kan bağı, duygu/düşünce yolculuğunun ateşleyicisi olur. Onun sesini taşır, elden ele, dilden dile alıp götürürsünüz de.

Bu anlamda, Geçtan'ın yazdıklarının ibresi yaratıcı metinlere yönelince, Kırmızı Kitap'ın o albenili içeriği daha da anlatır olmuştu yazarımızı bize. Bunların ardı da geldi. Her bir anlatısının uçlandığı yerdeki "insan" onun yaşamsal macerası içtenlikli, yalın bir anlatımla dile getirildi.

Bir Tür Ayna Tutar Bize

Yazdıklarını nasıl algılarsınız bilmem. Bildiğim şudur ki; siz bir metni nasıl okursanız öyle algılar/anlarsınız. Yani sizin bakışınız/donanımınız belirleyicidir burada. Oysa, Geçtan'ın anlatılarında, o içgörünüzün getirdiklerini bir yana bıraktıran bir eda var. Bir anda kabuk değiştirip bir başka "ben" olma durumuna geçip, zamansız/mekânsızlığın diliyle yeni bir dilin ardına düşersiniz.

Bir yolculuk ânında rastlaştığım bir dostum, sözümüzün ucu hiç oralarda gezinmezken şunları söylemişti bana: "Bu yolculuğunda Kızarmış Palamutun Kokusu'nun yanında olmasını isterdim. Ah, bir bilsen nasıl sardı, sarsaladı beni..."

İçtenliklice söylenmiş sözlerdi bunlar. O yolculukta olmasa da dönüşümde bu romanla şenlikli bir içsel yolculuğa çıkmıştım. Geçtan'ın bu anlatıları öyledir. Sizi metnin içine alır, asla kopmazsınız. Söyleyecek sözü olan bir anlatıcının güzergâhlarında hiç yüksünmeden gezinirsiniz. Değişimin rengini, kopuşun ve tükenişin dilini bu denli sıcak, yüreklice anlatan bir yazarın kanatlarında olmak...

Geçtan'ın yeni kitabı Hayat'a dönünce, bir an o duyguların sergerdesi gibi hissettim kendimi. İyi de oldu. Her şeyden önce ufuk açıcı bir metin. Üstelik, arada bir onun diğer kitaplarına dönerek (özellikle de Kimbilir'e) okunduğunda daha da anlamlı gelen bir okuma yolculuğuna çıkarıyordu yazarımız.

Doğrusu, şunun altını çizmek isterim: Geçtan'ın bu kitabını ağır çekimli okumayla okumalı. Katmanlı, göndermeli bir metin. Sıkıcı, yorucu, hatta paralayıcı değil; tam tersi iç açıcı, yönlendirdici. Buna bir tür ayna tutmak da diyebilirim.

Evet, evet öyledir Geçtan; bir tür ayna tutar bize. Hayatı karşılayan her günün anlamına/anlamsızlığına döneriz anlattıklarıyla. Bunlar bir/er hayat dersi olmasa da; değişken bakabilmeye, içte ve dıştakini görebilmeye kapı aralar.

Hayat'la yolculuğa çıkın bunu daha iyi anlayacaksınızdır. Üstelik onun yansıttığı renklerin tutkunu da olacaksınızdır.

Devamını görmek için bkz.
 
 
 

Metis Yayıncılık Ltd. İpek Sokak No.5, 34433 Beyoğlu, İstanbul. Tel:212 2454696 Fax:212 2454519 e-posta:bilgi@metiskitap.com
© metiskitap.com 2004. Her hakkı saklıdır.