|
|
|
|
Mihail Mihailoviç Bahtin
|
|
|
|
Dostoyevski Poetikasının Sorunları
|
Özgün adı: Problems of Dostoevsky's Poetics
|
Çeviri: Cem Soydemir
Yayına Hazırlayan: Orhan Koçak, Tuncay Birkan, Sabri Gürses
Kapak Deseni: Tullio Pericoli
Kapak Tasarımı: Semih Sökmen, Emine Bora
|
Kitabın Baskıları:
İlk Basım: Eylül 2004
|
|
|
|
|
|
Edebiyat kuramcısı ve düşünür Mihail Bahtin, büyük Rus yazar Dostoyevski'yi, yalınkat bir "ideolojik içerik" çözümlemesi yaparak değil, biçimsel açıdan, dünya edebiyatına getirdiği devrim boyutundaki sanatsal yeniliğin ne olduğu açısından ele alıyor. Dostoyevski'nin yepyeni, "çoksesli" bir sanatsal düşünme tarzı yarattığını ileri sürüyor.
Bahtin, insanın daha en baştan "çok-dilli" olduğu, ancak bu diller, bu sesler arasındaki bitimsiz "diyalog" içerisinde bir bilinç sahibi olabildiği öncülünden yola çıkar. Bahtin'e göre "çokseslilik, birlikte 'diyalojik' hayatlar sürüyor olmamız hem hayatın bir gerçeğidir, hem de sonsuzca aranması gereken bir değerdir... Hayatın bu bünyevi çoksesliliğine hakkını verebilen tek büyük edebi biçim de 'roman'dır." Bahtin çoksesli idealin bütün romancılar arasında yalnızca Dostoyevski tarafından gerçekleştirildiğini, olgun bir sanat formu haline getirildiğini söyler.
Yarattığı karakterlerin seslerini kendi "monolojik" denetimine tabi kılarak onların bilinçlerini nesneleştiren ve son sözü kendisi söyleyen geleneksel romancıların tersine, Dostoyevski "sessiz köleler yaratmaz, yaratıcılarının yanında durabilen, onunla aynı görüşü paylaşmamaya muktedir olan, hatta ona karşı gelebilen özgür insanlar yaratır," der Bahtin.
Sadece bir eleştiri metni değil, insanı son derece özgün, "diyalojik" bir ahlak anlayışı üzerinde düşünmeye kışkırtan heyecan verici bir çağrı da bu kitap aynı zamanda. Dostoyevski gibi okurunu sürekli en temel meseleler hakkında düşünmeye zorlayan müthiş bir romancıya da böyle bir eleştirmen yakışırdı.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sunuş, Wayne C. Booth
Önsöz, Caryl Emerson
Yazardan | | I Dostoyevski'nin Çoksesli Romanı ve Eleştiri Literatüründe Ele Alınış Tarzı
II Dostoyevski'nin Sanatında Kahraman ve Kahramanla Bağlantılı Olarak
Yazarın Konumu
III Dostoyevski'de Fikir
IV Dostoyevski'nin Yapıtlarında Tür ve Olay Örgüsü Kompozisyonunun
Karakteristikleri
V Dostoyevski'de Söylem
i. Nesir Söylemi Tipleri. Dostoyevski'de Söylem
ii. Dostoyevski'nin Kısa Romanlarında Kahramanın Monolojik Söylemi ve
Anlatı Söylemi
iii. Dostoyevski'de Kahramanın Söylemi ve Anlatı Söylemi
iv. Dostoyevski'de Diyalog | | | Sonuç | | Ekler
Ek I: 1929 Tarihli Dostoyevski'nin Sanatının Sorunları Kitabından Üç Pasaj
Ek II: "Dostoyevski Kitabının Yeniden Ele Alınışına Doğru" (1961)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sunuş, s. 7-24 | | Bahtin'in çalışmasının Batı'da ona duyulan ilgide yaşanan yakın tarihli patlamayı niçin bütünüyle haklı çıkardığını anlayabilmek için o zamanki gündeme dönmemiz gerekiyor. Bahtin çarpıcı şekilde farklı ama yine de tuhaf bir şekilde uyumlu binlerce sayfada ideoloji ile biçim arasındaki ilişkiler hakkında yazıyor ve yeniden-yazıyorken, bu ilişkileri kaybedip yeniden buluyorken biz Batı'da bunlar hakkında neler söylüyorduk?
Biçimsel eleştirilerin hepsi işe ideolojik eleştirilerin sık sık göz ardı ettiği bir hakikatle başlar: Biçim tek başına, en soyut uç noktasında bile kayda değerdir. Şekil, örüntü, tasarım tüm insanlar için başlı başına ilginç, dolayısıyla anlamlıdırlar. Bazı eleştirmenlerin "insani anlamlar" olarak adlandırdığı şeylere gerek yoktur ille de; hiçbir şey soyut biçimlere duyulan sevgiden daha insani değildir. Saf matematikte keşfedilen veya icat edilen bağıntılar da, tıpkı fiziksel dünyada bulduğumuz veya bulduğumuzu düşündüğümüz biçimler gibi, izlerini süren herkes tarafından izini sürmeye salt ...
Devamını okumak için bkz. 
|
|
|
|
