Bilgi
      
www.metiskitap
    
www.metisbooks
   
 
Logo
 
 
Genel Katalog (Header)
 
BUL
 
  
 
Genel Katalog - Açık
  
 
ISBN13 978-975-342-060-0
16x23.5 cm, 112 s.
LİSTE DIŞI
BASILMAYACAK
Bu kitabı arkadaşına tavsiye et
Bu yazıyı bir arkadaşınıza gönderin
Gönderilecek e-posta adresi 
 
Sizin e-posta adresiniz 
 
Bu kitap hakkında yazmak için
Kitap hakkındaki görüşlerinizi yazın
Başlık
Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı diğer kitapları
Kadınların Belleği, 1992
Ayın Armağan Kitabı
AYIN ARMAĞANI
Diğer kampanyalar için
 
Kadın Hareketinin Kurumlaşması
Fırsatlar ve Rizikolar
Çeviri: Meral Akkent
Baskı Mart Matbaacılık
Cilt Mart Matbaacılık
Kitabın Baskıları:
1. Basım: Kasım 1994

Kadın Hareketinin Kurumlaşması, 1991'de Frauen-Anstiftung tarafından Bonn'da düzenlenen ve Avrupa'nın doğusu, batısı, kuzeyi ve güneyindeki çeşitli ülkelerde kadın hareketlerinin hangi noktada olduklarını, hareketlerin içinden gelen kadınların birinci elden değerlendirmeleriyle saptamayı amaçlayan bir uluslararası toplantının tutanaklarıdır. Bu toplantı Türkiye açısından ayrı bir önem taşıyordu; çünkü birden çok katılımcı tarafından temsil edilmenin ötesinde, toplantının "kurumlaşmanın olumlu ve olumsuz yanları" üzerinde düşünmek şeklinde belirlenen ana temasıyla ilgili olarak "çerçeve sunuş"un konusu seçilen ülkeydi.

Kadınlar kendi kaderlerini belirlemek, toplumlarının kaderi üzerinde etkili olmak istiyorlarsa, dünyadaki gelişmeleri yakından izlemek, bunların anlamı üzerinde düşünmek, seçimlerini bu bilgilerin ışığında yapmak durumundadırlar. Bilgi güç kaynağıdır. Bu eserin de bilgi dağarcığımızı zenginleştirerek kadınlara güç vereceğini umuyoruz.

İÇİNDEKİLER
Sunuş
Bir Arayış Süreci, Meral Akkent
Frauen-anstiftung Adına Konferans Açılış Konuşması, Heidi Burmeister
Osmanlı Büyükannelerin Feminist Talepleri: Geçmişe Kısa Bir Bakış, Meral Akkent
Türkiye'de Kadın Hareketi: Tarihsel Bir Deneyim, Fatmagül Berktay
Küçük Fark Ne Kadar Önemli?, Brita Gulli
Hollanda Kadın Hareketi: 1980'lerde Geleneksel ve
Modern Kadın Hareketleri Arasındaki İlişkiler, Truus Ophuysen
Özerk Kadın Hareketi ve Kurumlar: Son On Yıl İçinde Fransa'daki
Karşılıklı Etkileşimler, Luce Sirkis
Özerk Kadın Hareketinin Eritilme Tehlikesi, Anne-Marie Pavillard
Siyah ve Beyaz Kadınların Politikası: Britanya'dan Birkaç Deneyim, Stella Dadzie
Çıkar Koruma Politikası, Jenny Bourne
Kadın Birliği: Polonya Halk Cumhuriyeti'nin Tek Kadın Kuruluşu,
Slawka Walczewska Kadınlar ve "Dayanışma" Sendikası, Malgorczata Tarasiewicz
İtalyan Kadın Hareketi ve Özerklik, Mariagrazia Rossilli
Feminizm ve Irkçılık, Stella Dadzie ve Jenny Bourne ile Bir Tartışma
Kapanış Tartışması
OKUMA PARÇASI

Sunuş, s. 7-8

Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, kurulduğu 1990 yılından bu yana, kadın konusunda uzmanlaşmış bir kütüphane ve arşiv kurmanın gerektirdiği bir dizi araştırma yürüttü ve sonuçlarını yayınlayarak kadın konusuyla ilgilenen kamuoyunun hizmetine sundu.

Elinizdeki yayın, bugüne dek yayınladığımız, bibliyografya, antoloji türü kaynak eserlerden farklı olarak, uluslararası kadın hareketi hakkında bilgilenmemizi sağlayan bir belge niteliğindedir.

1970'li yıllarda Batı demokrasilerinde yeniden ivme kazanan feminist kadın hareketleri, bu toplumlardaki kadınların sosyo-ekonomik ve hukuksal statülerinin, günlük yaşamlarının iyileşmesi ve patriyarkal zihniyetin geriletilmesi yönünde etkili oldu. 1980'lerden sonra Türkiye'de de benzeri bir hareket yeşerdi.

Dünya yüzyılın son on yılına önemli politik, ekonomik ve kültürel altüst oluşlarla girdi. Avrupa'nın batısıyla doğusunu birbirinden ayıran ideolojik sınırlar çökerken, geçmişte kaldığı, aşıldığı umulan milliyetçiliklerin, ırkçılığın, yabancı düşmanlığının yeniden dirilişi yeni gelişmelerin en ürkütücüsüdür. Kadın hareketlerinin bu gelişmelerden etkilenmemesi olanaksızdır. Önceki dönemin ideolojik eylemliliği yerine 1990'larda hemen her yerde, somut projeler çevresinde kurumlaşma, yerel ve merkezi yönetimlerle sürekli ilişkiler kurma, dolayısıyla devlet kurumlarıyla etkileşim içine girme eğilimi taşıyan kadın hareketlerinin gündemine, yeni gelişmeler ışığında giren bir önemli konu da, "feminizm ve ırkçılık"tır.

Elinizdeki eser, 1991'de Frauen-Anstiftung tarafından Bonn'da düzenlenen ve Avrupa'nın doğusu, batısı, kuzeyi ve güneyindeki çeşitli ülkelerde kadın hareketlerinin hangi noktada olduklarını, hareketlerin içinden gelen kadınların birinci elden değerlendirmeleriyle saptamayı amaçlayan bir uluslararası toplantının tutanaklarıdır. Türkiye bu toplantıda birden çok katılımcı tarafından temsil edilmenin ötesinde, toplantının "kurumlaşmanın olumlu ve olumsuz yanları" üzerinde düşünmek şeklinde belirlenen ana temasıyla ilgili olarak "çerçeve sunuş"un (keynote speech) konusu olarak seçilen ülkeydi. Bu nedenledir ki, sonuçları izlenmeye değer pek çok başka toplantı arasında, tutanaklarını Türkçe'ye kazandırmayı düşündüğümüz ilk toplantı bu oldu.

Daha önce Almanca, İngilizce ve Fransızca'da yayınlanan bu önemli belgeyi Türkçe'ye, toplantının düzenlenmesinde de aktif bir rol almış olan Meral Akkent çevirdi. Yayının gerçekleşmesi ise toplantının düzenleyicisi Frauen-Anstiftung'un sağladığı maddi destekle mümkün oldu. Katkılarından dolayı kendilerine teşekkür ediyoruz.

Kadınlar kendi kaderlerini belirlemek, toplumlarının kaderi üzerinde etkili olmak istiyorlarsa, dünyadaki gelişmeleri yakından izlemek, bunların anlamı üzerinde düşünmek, seçimlerini bu bilgilerin ışığında yapmak durumundadırlar. Bilgi güç kaynağıdır. Bu eserin de bilgi dağarcığımızı zenginleştirerek kadınlara güç vereceğini umuyoruz.

– Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı

Devamını görmek için bkz.

Meral Akkent, "Bir Arayış Süreci", s. 9-11

Kadın Hareketinin Kurumlaşması - Fırsatlar ve Rizikolar kitabı, Frauen-Anstiftung kadın vakfının, 1-4 Kasım 1991 tarihleri arasında Bonn'da aynı başlık altında düzenlediği uluslararası bir kadın kongresinin belgeleridir. Federal Almanya Anayasası'nın 21. maddesine göre, parlamentoya seçilmiş her partiye "halkın politik bilinçlendirilmesi" amacıyla kullanılmak için ayrılmış bütçeden, Yeşiller Partisi'ne verilen kaynakları kullanmak amacıyla oluşturulmuş "Regenbogen" vakfının çatısı altında yer alan ve bu vakfı oluşturmakla birlikte karar ve etkinliklerinde özerk olarak çalışan üç vakıftan biri olan Frauen-Anstiftung, feminist bir kadın vakfı olarak 1988 yılında kuruldu. Kendi bünyesinde yaptığı çalışmalardaki veya Almanya içi ve dışında desteklediği kadın projelerindeki hedefini cinsiyetçilik, ırkçılık, ayrımcılık ve şiddete karşı alternatifler geliştirme, feminist politika için bir altyapı oluşturma olarak belirlemiştir ve kuruluşunu uluslararası feminist bilgi ağı içinde bir parça olarak görmektedir.

Kadın hareketinin kurumlaşması ve kurumlaşmanın kadın hareketi açısından hem olumlu yönlerinin, hem de kurumlaşma süreç ve olgusunun içerdiği rizikoların, farklı ülkelerde yapılmış deneyimler ışığında tartışıldığı "Kadın Hareketinin Kurumlaşması - Fırsatlar ve Rizikolar" kongresi ile, kurumlaşma olgusu Batı Almanya'da ilk kez uluslararası düzeyde gündeme gelmiş oldu. Adı geçen konunun, kongre konusu olarak seçilmesindeki etkenler ise çeşitliydi.

Yetmişli yılların Batı Alman kadın hareketindeki, kurumlaşmayı tümden reddeden tavır, yerini yetmişli yılların sonunda giderek kurumlaşılsın mı, kurumlaşılmasın mı tartışmalarına bırakacak ve seksenli yıllarda ise kurumlaşma olgusu, çeşitli düzeylerde somut olarak ortaya çıkacaktı. 1978 yılında Berlin'de ilk üniversite dışı bir araştırma kurumu olan "Kadın Araştırmaları, Kadın Eğitimi ve Kadın Bilgi Merkezi" (Frauenforschungs-, bildungs-, und informationszentrum), 1979 yılında Alman Sosyoloji Kurumu'nda (Deutsche Gesellschaft für Soziologie) "Kadın Araştırmaları Bölümü", 1980'de Batı Berlin'de personel dahil tüm giderleri Berlin Senatosu tarafından karşılanan ilk kadın sığınağı, 1981 yılında, Niedersachsen eyalet hükümetinin Hıristiyan Demokrat Birliği Partisi'nin yönetimde olduğu bir dönemde kurulması nedeniyle tartışmalara yol açan "Kadın ve Toplum Araştırma Enstitüsü" (Forschungsinstitut Frau und Gesellschaft), 1983'te üniversite dışı araştırma kuruluşları olan "Disiplinlerarası Feminist Araştırma Enstitüsü" (Feministische Interdiziplinäre Forschungsinstitut, Frankfurt) ve "Berlin Sosyal Araştırmalar ve Sosyal Bilimler Pratiği Enstitüsü" (Berliner Institut für Sozialforschung und Sozialwissenschaftliche Praxis), 1984'te Münih Kadın Akademisi (Frauenakademie München) gibi kuruluşlar oluşacak ve militan feminist kadınlar maaşlı eleman olarak bu kurumlarda çalışma olanağı bulacaklardı. 1960'lar-dan sonra oluşan yeni kadın hareketinin ilk kuşağını oluşturan bu kadınlar için, kurumlaşmak ya da kurumlaşmamak tartışma konusu olmaktan çıkarak yerini kurumlaşmanın olumlu ve olumsuz etkilerini analiz ederek, feminist hareketin sağlıklı kurumlaşması tartışmalarına bırakacaktı.

Dolayısıyla özerk kadın hareketinde çeşitli projeler geliştirdikten sonra, "Frauen-Anstiftung" kadın vakfını kurmakla, kurumlaşma yolunda oldukça büyük adımlar atmış bir grup Batı Almanyalı kadının, kurumlaşma konusu ile ilgilenmesi doğaldı. Fakat, kurumlaşma konusu aynı zamanda eski sosyalist blok ülkelerinde ve Batı Avrupa ülkelerinde farklı nedenlerle, farklı şekillerde yaşanmıştı ve kadın hareketinin kurumlaşmasıyla ilgili deneyimleri duymak ve tartışmak, genelde Batı Alman kadın hareketi için bir gereksinim olarak belirginleşmekteydi. Ayrıca kurumlaşma konusunda kurumlaşmayı yaşayan kadınlarla uluslararası düzeyde yapılacak tartışmalar, hem kurumlaşmayı yaşamış kadınlarda karşılaştırmalı bir geriye bakış olanağını sağlayacak, hem de bir özeleştiriye yol açabilecekti.

Kongre konusunun seçilmesinde, Batı Alman kadın hareketinin içinde bulunduğu psikolojik durumun da etkisi büyük olmuştu. Batı Almanya'daki feminist hareketin ivmesini kaybettiği varsayımının getirdiği karamsarlık, 1980'li yılların sonunda birçok Batı Alman feminist grup için geçerli bir tavır olmaya başlayacaktı. Süreç içinde bu duruma iki Almanya'nın birleşmesinin, feminist tartışmalara katılmak isteyen Doğu Alman kadınları ile Batı Alman kadın hareketi içindeki kadınlar arasında ortaya çıkan gergin durum eklendi. İki Almanya birleştikten sonra, devlet bütçesinden oldukça büyük miktarlarda paralar, Doğu Almanya'da yapılacak politik bilgilendirme çalışmalarında kullanılmak üzere partiler, sendikalar, halk eğitim kurumları gibi kurumlara ve doğal olarak kökü kadın hareketine dayanan kadın kurumlarına da aktarıldı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra farklı yaşam şartları, farklı tartışmalar, farklı sorunlarla yaşamış Doğu ve Batı Almanyalı kadınlar "politik eğitim çalışmaları" gibi nedenlerle bir araya geldiklerinde, birbirlerinin yaşam ve eylem gerçeklerini yansıtmayan yüzeysel bilgilere sahiptiler. Kısa bir süre sonra ise Doğu Almanyalı kadınlar, Batı Alman kadın hareketi içindeki kadınların "paternalist" tavırlarını protesto etmeye başlayacaklar ve bu tutumu bırakmaları yolunda yaptıkları ciddi uyarılar, Batı Alman feminist kadın gruplarında kısmen de olsa özeleştiriye yol açacaktı.

Böylece özelde Doğu Almanyalı kadınlarla, ama genelde ise eski sosyalist blok ülkeleri kadınlarıyla, ilişkilerin hangi birleştirici konular çerçevesinde eşit düzeyde sürdürülebileceği tartışmaları gündeme geldi. Bu tartışmalarda belirginleşecek yeni konuların aynı zamanda, heyecanını kaybetmiş Batı Alman kadın hareketine de yeni bir ivme getirebileceği umulmaktaydı. 1991 başında "Bir Dünyanın Kadınları. Kadın Günlük Yaşamını Kültürlerarası Araştırma Merkezi"ni (Frauen in der Einen Welt. Zentrum für interkulturelle Frauenalltagsforschung) temsilen üyesi olduğum, "Frauen-Anstiftung" bünyesindeki Avrupa Çalışma Grubu'nun olağan toplantılarından birinde, Osmanlı kadınlarının feminist tartışmaları ile Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşanmış olan "devlet feminizmi" olgusunu gündeme getirdiğimde Avrupa Çalışma Grubu'nda, "kurumlaşan" ya da çeşitli etkenlerle "kurumlaştırılan" kadın hareketinin, aranan birleştirici konu olabileceği düşünüldü, giderek bu düşünce ortak görüşe dönüştü ve sonuçta adı geçen kongre gerçekleştirildi.

Doğu Avrupa ülkeleri kadınlarının sosyalizm öncesindeki, sosyalizm sürecindeki ve günümüzdeki deneyimlerinin ve Batı Avrupa ülkelerindeki kadın hareketlerinin birbirinden farklı ağırlık noktalarının oluşturduğu değişik düzeylerdeki güncel tartışmalar için ortak bir konuşma forumu yaratılması, feminist hareket içindeki iletişim açısından verimli olabilecek bir adımdır. "Kadın Hareketinin Kurumlaşması - Fırsatlar ve Rizikolar" uluslararası kongresinin belgelerinin, kısıtlı bir çerçevede de olsa, karşılaştırmalı bilgi edinme olanağı sağladığı için, Türkiye'deki tartışmalara da katkıda bulunacağı umudundayım.

Devamını görmek için bkz.
 
 
 

Metis Yayıncılık Ltd. İpek Sokak No.5, 34433 Beyoğlu, İstanbul. Tel:212 2454696 Fax:212 2454519 e-posta:bilgi@metiskitap.com
© metiskitap.com 2004. Her hakkı saklıdır.