Bilgi
      
www.metiskitap
    
www.metisbooks
   
 
Logo
 
 
metis söyleşiler
 
BUL
 
  
 
Genel Katalog - Açık
  
 
Bu yazıyı bir arkadaşınıza
göndermek için

Gönderilecek e-posta adresi 
 
Sizin e-posta adresiniz 
 
 Elif Şafak:
"Arafta kalmak, hudutları aşmaktır"
Elif Tunca, Zaman, 10 Mayıs 2004
Elif Şafak genç bir yazar, aynı zamanda Elif Şafak bir kadın yazar; ama o bu tanımlamalardan hoşlanmıyor. Çünkü bir kalıba girmek, bir hududun gerisinde kalmak, ona göre değil.
       “Arada kalmışlık duygusunun potansiyelini seviyorum.” diyen Şafak için arafta durmak, hudutları aşmak anlamına geliyor; edebiyat da bunun en iyi yolu...
       Bir süredir çalışmalarını Amerika’da sürdüren yazar, Boston’dan son romanı Araf ile döndü. Yolları Boston’da kesişen üç farklı milletten (Türk, Faslı, İspanyol) üniversite öğrencisinin öyküsünü anlatan Şafak, bir yandan kültürel farklılıkları, bir yandan da ‘sarkaç ruhlar’ ve diğerleri arasındaki farkı ele alıyor kitabında. Yazar, romanın konusu hakkında, “Öğrenim görmek için yurtdışında bulunanların hikâyesi edebiyatımızda yer almadı. Aileler bazen adını bile telaffuz edemedikleri bölümlerde doktora yapsınlar diye çocuklarına destek veriyor. Çocuklarıysa gittikleri yerlerde bambaşka hayatlar yaşıyor. Bu hikâyeleri takip etmek istiyorum; çünkü hem samimi hem de hüzünlüler.” diye konuşuyor.
       Kitabın hemen başında, topal bir karga ile topal bir leyleğin birlikte uçup yemlendiğinden bahseden, Mesnevi’den alınmış bir paragraf var. “Yabancı bir yere gider gitmez kendimize bir sürü buluyoruz. Çünkü hepimiz topal kuşlarız.” diyen Şafak, örnek olarak da Amerika’daki bir gözlemini aktarıyor. “Faslı öğrenciler Faslılarla, Türk öğrenciler Türklerle dolaşıyor. Bu grupları bulana kadar da kimseyle iletişim kurmuyorlar. Bu, aynada aksini görmek istemek aslında, benmerkezci bir tavır.” Şafak ise bu durumu bir zenginlik olarak görüp değerlendirmekten yana. Hatta “Türk doğuyorsun, biraz Arap gibi yaşa bakalım, Arap doğduysan bir süre Meksikalı gibi olmaya çalış.” şeklinde ilginç önerilerle yaklaşıyor meseleye.
       Değişken olan bir başka şeyse Elif Şafak’ın üslubu. Yazar, üslubunun her kitapta değiştiğini söylese de Araf’ta belirgin bir farklılık göze çarpıyor. Âşinası olduğumuz çağrışımların peşinde kıvrılıp giden cümlelerden örülü anlatım yerine, daha yalın bir ifade söz konusu bu kez. Üslubun sadece kitaptan kitaba değil, bir kitabın bölümleri arasında da değişiklik arz edebileceğini belirten yazar, “Araf’ın başında diyalog ve olay ağırlıklı bir anlatım var, ama ileride değişiyor.” diye konuşuyor. Ayrıca bu kez, mizah duygusu kendini iyiden iyiye hissettiriyor ki Şafak, bunu Türkçe yazarken uyguladığı otosansürün kalkması olarak yorumluyor. Bu noktada romanın İngilizce yazılmasına da değinmek gerek. Öncelikle anadil dışında yazmanın geri dönüşsüz bir tercih olmadığını belirtiyor Şafak. “Ya o ya bu kültüründe yaşıyoruz, bense hem o hem bu diyorum. Türkçeye sevdam başka ve onun yerine bir şeyin geçmesi söz konusu değil. Ama bu, başka dilde yazmamak anlamına gelmez. Birileri de çıksın İtalyanca yazsın isterim.” Yazılarında Türkçenin zenginliğini başarıyla yansıtan Şafak, İngilizce yazdıkça Türkçeyi de daha iyi fark etmiş. “Baltalanmış bir dil kullanıyoruz, kelimeleri enkaz altından çıkarıyorum.” diyen yazar, “İngilizcede ise 300 yıl önceki kelime de İrlanda kökenli kelime de Çinli göçmenlerin kelimeleri de işin içine giriyor. Kelimenin kökenine değil, dille nasıl örtüştüğüne bakılıyor. Türkçede ise ‘gerçek’ yerine ‘hakikat’i kullanırsan kıyamet kopar.” diye konuşuyor.
       Kitapta farklı kültürlerin temsilcileri olarak Arapça ve İspanyolca kelimeler çıkıyor karşımıza. Bunun yanı sıra bir de söze dökülmeyen, bakışlarda, tavırlarda ve davranışlarda ifadesini bulan bir dil var. İktidarı elinde tutan yazılı dilin arasına bu tür ifadeleri sokmayı sevdiğini söylüyor Şafak. Çeşitliliği seven yazarın beslendiği en büyük kaynak da buna benzer tezatlar zaten. Şafak, ‘büyük laflar edenlerin ayaklarının burkulduğu’ anlarla ilgili, kendi deyimiyle ‘bütündeki sapma’ onun hareket noktası. O yüzden Araf’ta yaşanması muhtemel bir olayın içine bir sürü ilginç tesadüf karıştırıyor Şafak; “Gerçeklik, fantezinin içindedir.” diyerek. İstanbul da işte bu sebepten efsunlu bir şehir; güzelin de çirkinin de en uç noktasını barındırdığı için. Şafak, “Romanlarımda başlı başına bir karakterdir.” dediği İstanbul için, “Tezatlarından yeni tezatlar doğuran şehir.” tanımını yapıyor.

Elif Şafak: İsimlerimizi hak etmeliyiz

Şafak ilk romanı Pinhan’da “İsimler büyülüdür. Sadece büyülü mü, isimler hem büyücüdür.” demişti. Araf’ta ise “İsimler, insanın varoluş kalesine uzanan bir yoldur.” diyor. Nedir ismin önemi? “Aslında büyük dedenin adı, nüfus memurunun yaptığı yanlışlık gibi çok tesadüfi sebeplerle ediniyoruz isimlerimizi. Oysa ben, içine doğulan değil, Orta Asya âdetlerindeki gibi, edinilen isimlerle olan ilişkileri merak ediyorum. Bu lakap olabilir, bir yakıştırma olabilir. En basitinden ben kendi soyadımı değil, seçtiğim bir ismi kullanıyorum.” diyen Elif Şafak’ın ismiyle arası iyi. Özellikle ‘elif’in tasavvuftaki anlamlarını sevdiğini söyleyen yazar, “Elif adını, bilinmeye açılan bir kapı gibi algılıyorum.” diyor.
Okuyabileceğiniz diğer Elif Şafak söyleşileri
▪ "Beşi bir romanda!"
Sema Arslan, Milliyet Sanat, Haziran 2004
▪ "‘Beşpeşe’ ciddi bir oyun yazdılar"
Elif Tunca, Zaman, 12 Temmuz 2004
▪ "Kelimelerin de insanlar gibi ömrü vardır"
Melih Bayram Dede, Dergibi.com, 2000
▪ "Sayılarda gizlenen 'Mahrem'"
Pınar Göksan Aker, Cumhuriyet Kitap, 18 Kasım 2000
▪ "Karakterlerimin kâtipliğini yapıyorum"
Işıl Sönmez, Özlem Şimşek, Cumhuriyet Dergi, 2002
▪ "Pislik tam da içimizde"
Filiz Aygündüz, Milliyet Kültür Sanat, 21 Mart 2002
▪ "Pislik, belki de sandığımız kadar pis değildir"
Cem Erciyes, Radikal Kitap Eki, 22 Mart 2002
▪ "Sezgilerimle yazıyorum"
Hasan Öztoprak, E Dergisi, Nisan 2002
▪ "Tasavvuf benim edebiyatçılığımın ayrılmaz / ayrışmaz bir katmanı"
Melih Bayram Dede, Dergibi, 5 Nisan 2002
▪ "Sekiz ayrı yüzüm var, sekizi de birbiriyle çelişiyor"
Nuriye Akman, Zaman, 21 Nisan 2002
▪ "Yazmamayı da her zaman bir seçenek olarak gördüğüm için yazabiliyorum"
Feridun Andaç, Varlık, Temmuz 2002
▪ "Hikâye anlatmayı bilen bir yazar"
Feridun Andaç, Cumhuriyet Dergi, 11 Temmuz 2002
▪ "Elif Şafak kendini anlatıyor"
Alper İlhan, düşLE İnternet Edebiyat Dergisi, Sayı 25, 2003
▪ "Aslolan kitaptır, kâtibi değil"
Efnan Atmaca, Akşam, 28 Aralık 2003
▪ "Cehaletin kutsanmasına anlam veremiyorum"
Sevengül Sönmez, Zaman Turkuaz Eki, 18 Ocak 2004
▪ "İşittim ve itaat ettim, yabancılık hissi geçmeyecek!"
Filiz Aygündüz, Milliyet Sanat, Mart 2004
▪ "Türkçenin geçirdiği 'dil budaması devrimi'nden üzüntü duyuyorum."
, Dünya Gazetesi, 21 Nisan 2004
▪ "Hep deliliğe yakın oldum"
Nuriye Akman, Zaman, 16 Mayıs 2004
▪ "'Çok olmak' mümkün!"
Fadime Özkan, Zaman gazetesi ve Dergibi, 25 Mayıs 2004
▪ "Beni anlatmak değildir edebiyat, ben olmaktan çıkmaktır."
Erdem Öztop, Cumhuriyet Kitap Eki, 15 Temmuz 2004
▪ "Med-Cezir, yazma mevsimiyle romandan kurtulma mevsimi arasındaki sarkaçtı"
İhsan Yılmaz, Hürriyet Cumartesi Keyif Eki, 3 Aralık 2005
▪ "Mozaik değil ebru modeli konuşulmalı"
Derya Sazak, Milliyet, 12 Aralık 2005
▪ "Derdimiz Nobel almak değil onaylanmak"
Fadime Özkan, Yeni Şafak, 3 Ocak 2006
▪ "Hafızamı Kaybettim, Hükümsüzdür"
Seda Arıcıoğlu, Cosmopolitan Dergi, Mart 2006
▪ "Kuşaklar arasında hafızayı kadınlar aktarıyor!"
Cem Erciyes, Milliyet Sanat Dergisi, Mart 2006
▪ "Geçmişi bir an evvel elimizden çıkarılacakbir bavul gibi görmüşüz"
İhsan Yılmaz, Hürriyet Pazar Keyif Eki, 5 Mart 2006
▪ "Ben siyasetçi ya da tarihçi değil yazarım, benim derdim insanla"
Filiz Aygündüz, Milliyet Sanat, Nisan 2006
 
 
 

Metis Yayıncılık Ltd. İpek Sokak No.5, 34433 Beyoğlu, İstanbul. Tel:212 2454696 Fax:212 2454519 e-posta:bilgi@metiskitap.com
© metiskitap.com 2004. Her hakkı saklıdır.