Bilgi
      
www.metiskitap
    
www.metisbooks
   
 
Logo
 
 
Genel Katalog (Header)
 
BUL
 
  
 
Genel Katalog - Açık
  
 
ISBN13 978-975-342-754-8
12x19.5 cm, 120 s.
Yazarın Metis Yayınları'ndaki
diğer kitapları
Mahmud ile Yezida, 1980
Osmanlıya dair Hikâyat, 1981
Taziye, 1982
Kum Saati, 1984
Son Istanbul, 1985
Sahtiyan, 1985
Cenk Hikâyeleri, 1986
Kırk Oda, 1987
Lal Masallar, 1989
Eski 45'likler, 1989
Yaz Sinemaları, 1989
Mırıldandıklarım, 1990
Yaz Geçer, 1992
Geyikler Lanetler, 1992
Yaz Geçer - Özel Basım, 1992
Oda, Poster ve Şeylerin Kederi, 1993
Omayra, 1993
Bir Garip Orhan Veli, 1993
Kaf Dağının Önü, 1994
Metal, 1994
Ressamın İkinci Sözleşmesi, 1996
Murathan ' 95, 1996
Li Rojhilatê Dilê Min / Kalbimin Doğusunda, 1996
Başkalarının Gecesi, 1997
Paranın Cinleri, 1997
Başkasının Hayatı, 1997
Dört Kişilik Bahçe, 1997
Mürekkep Balığı, 1997
Dağınık Yatak, 1997
Oyunlar İntiharlar Şarkılar, 1997
Metinler Kitabı, 1998
Üç Aynalı Kırk Oda, 1999
Doğduğum Yüzyıla Veda, 1999
Meskalin, 2000
13+1, 2000
Erkekler İçin Divan, 2001
Çocuklar ve Büyükleri, 2001
Soğuk Büfe, 2001
Yüksek Topuklar, 2002
7 Mühür, 2002
Timsah Sokak Şiirleri, 2003
Yazıhane, 2003
Yabancı Hayvanlar, 2003
Erkeklerin Hikâyeleri, 2004
Eteğimdeki Taşlar, 2004
Çador, 2004
Kadınlığın 21 Hikâyesi, 2004
Bir Kutu Daha, 2004
Beşpeşe, 2004
Elli Parça, 2005
Söz Vermiş Şarkılar, 2006
Kâğıt Taş Kumaş, 2007
Büyümenin Türkçe Tarihi, 2007
Kullanılmış Biletler, 2007
Yedi Kapılı Kırk Oda, 2007
Dağ, 2007
Kadından Kentler, 2008
Bazı Yazlar Uzaktan Geçer, 2009
Hayat Atölyesi, 2009
Eldivenler, hikâyeler, 2009
Gelecek, 2010
227 Sayfa, 2010
Stüdyo Kayıtları, 2011
Kibrit Çöpleri, 2011
Şairin Romanı, 2011
Doğu Sarayı, 2012
Aşkın Cep Defteri, 2012
Bir Dersim Hikâyesi, 2012
Tuğla, 2012
Mutfak, 2013
189 Sayfa, 2014
Merhaba Asker, 2014
Kadınlar Arasında, 2014
İskambil Destesi, 2014
Mezopotamya Üçlemesi, 2014
Harita Metod Defteri, 2015
Güne Söylediklerim, 2015
Solak Defterler, 2016
küre, 2016
Aşk İçin Ne Yazdıysam, 2016
Dokuz Anahtarlı Kırk Oda , 2017
Edebiyat Seferleri İçin Vapur Tarifeleri, 2017
Tren Geçti, 2017
Bu kitabı arkadaşına tavsiye et
Bu yazıyı bir arkadaşınıza gönderin
Gönderilecek e-posta adresi 
 
Sizin e-posta adresiniz 
 
Bu kitap hakkında yazmak için
Kitap hakkındaki görüşlerinizi yazın
Başlık
 

Onur Caymaz, “İkinci Hayvan üzerine, dağınık”, Remzi Kitap Gazetesi, Nisan 2010

Yaz Geçer’in o mavi kapağına ilk dokunduğumda lisedeydim. Yazdı ve çabucak geçecekti. İlk defa Murathan Mungan okuyordum. Kitapta beni en çok çarpan şiir, oldukça sevilen “Yalnız Bir Opera”dan, “Terastaki Havlu”dan öte “Alabalık ile Siyam Balığı” olmuştu nedense: “Çağlayan çıkan, dikine yüzen bir balıkmış yalnızlık...”

Şüphesiz 90’larda iletişimin bugüne oranla bunca kısır oluşuna karşın şiirin dolaşımından, ağızdan ağza yayılan şiir kitaplarından, şairlerden, gazetelerin çok satanlar listelerini sallamayan harbi okurdan, şiir defteri tutanlardan, şiir dergisi alanlardan, çıkışıyla birçok yerde haber değeri taşıyan şiir kitaplarından bahsetmek mümkündü. Mungan’ın Oda, Poster ve Şeylerin Kederi, Yaz Geçer, Omayra gibi ses ve yapı olarak birbirinden farklı sayılabilecek kitapları da bu soydan bir ortama doğdu. 80’lere bakıldığındaysa dönemin dayatmacı, baskıcı ortamında birbirinden her anlamda çok farklı iki kitabını görüyoruz: Kum Saati (özellikle “Zikir” adlı şiir) ve Yaz Sinemaları.

Şiir, yerine bir şey koyamadığımız boşluklar bırakarak hayatımızdan çekildiği için eksik insanların yaşadığı 2000’lere gelelim. Erkekler İçin Divan, Timsah Sokak Şiirleri, Eteğimdeki Taşlar, Dağ ve Bazı Yazlar Uzaktan Geçer’le, okura ses verdi Mungan. Ardından diğerlerinden oldukça farklı hali, tavrıyla İkinci Hayvan geldi.

Ölümün elinden 19 şiir kitabı kurtarmış bir şair var ortada; şiiri üzerine oturumlar, sempozyumlar düzenlenmeyen, “Ha, bir de Murathan var,” denilerek geçilen ama sadece 1982’de yazdığı “Punk Lady ile Ümmisübyan” şiiriyle bile yazınımıza getirdiği bakış açısı azıcık, sanki görmezden gelinen... Oysa şair, bu kitabında andığı nice epik uzatmaların (“modern bir destan yaratmaz her epik uzatma”), Kaf Dağları turizminin, oradan buradan devşirilmiş kiralık imgelerin arasında, kendi yazdıklarına yaslanarak şiirini söylemeye devam ediyor: “Kiralık metaforlar lazım mı ağbi/İmge, simge, eğretileme, istiare topyekûn ucuzluktayız milletçe.”

Neoliberalizm, her ne kadar ideolojilerin öldüğünü dayatıp dursa da çokluk ideolojiktir Mungan’ın şiiri ve “iktidarın sağ elinden/daha iyidir/karanlığın sol eli/onunla yazılır...” Adının harflerinden, kitaplarının kapaklarına mühür yaptırmasına bozulan sığ bakış, kitap kapağının da kitabın bir parçası olduğunu bile isteye unutur. (Aynı sığ bakış, edebiyatımızda birbirinden farklı birkaç Mungan olduğunu da görmezden gelir. Yüksek Topuklar ya da Kadından Kentler hasebiyle ona Ahmet Altan tadındaki “kadın yazarlığı”nı yakıştıranlar, Geyikler Lanetler ya da “Şairin Romanı”ndan haberdar mıdır bilinmez.) Aslında her kitabın siyaset olduğunu fark etmezler. Her kitabın başlı başına hayata karşı alınmış tavır, koyulmuş eylem olduğunu... Her kitap, yazılmış yasalardan daha üst düzeyde bir ortak algı yaratır. Okurluk, vatandaşlıktan daha kardeşçe bir bağ kurucudur.

Has Mungan okuru, Aralık 1994’te yayımlanan Metal’i anımsayacaktır. Metal, şiirimizde yenilik, deneysellik diye ortalarda dolanıp da yazdıkları için “neo”, “post” gibi birçok ön eki lalettayin kullananlara, canı sıkıldıkça manifesto yazanlara 16 yıl önce bir şey söyledi mi bilmiyorum ama o gün yazılan şiir için hayli farklı bir deneme olduğu belirtilmeli. Soğuk yüzlü pembe kapak, ortasında gri gümüşi boşluk... Hele kitabın sonundaki “Bis” adlı şiir.

İkinci Hayvan deyince ilk olarak birincisi neydi diye düşünenlere “Metal”i söylemek gerekir. Burada bir hayvan olarak insandan değil, “Yaralı Hayvan” ile “İkinci Metal”in birleşiminden bahsetmektedir. Bir şiirinde kendisini bu çağın vahşisi olarak tanıtan şair, söz konusu kitapta belki de Türk şiirinde ilk kez sosyalist kökenli, anarşist, militan bir çizgide, “başka bir küreselleşme mümkün” diyen bir eylemcinin genişleyen algı çerçevesinden bakıyor şu sentetik çağa.

Doğu ile Batı arasında sağlam bir köprü gibi duran şair, hikâyeci, romancı, denemeci, oyun yazarı Mungan, bu kez Batı’dan sesleniyor fakat “insanlık Mars’ın yüzeyinden bildirdiğini/Şemdinli’den Hakkâri’den bildiremiyor” diyebilecek kadar da Doğulu. Şiirsel olanı zedelemek gibi bir kaygısı yok. O değil miydi “Kasr Üzerinde”de “El yazısında kandil yakmayan/Hayatın’ kitabından sayfa düşürür,” diyen.

Her zaman yaptığı gibi, bu kitabında da bir kısım zevatın ideal saydığı güzelle uğraşmıyor; kelimelerle kurduğu bağ üzerinden bir şeyler söylemeye çalışıyor Mungan. Bir söyleşisinde “Sanat, bir şey demek istemek sanatıdır,” diyen de odur. Şüphesiz, okuru yıllarca elit şiir diyerek taşla, otla, bomboş sayfalara düşürülmüş sözde derin iki üç kelimeyle kandıranlar, karşılarında şiir diye şu açıklamayı görünce üzülecektir: Dünyanın en zengin 358 dolar milyarderinin toplam varlıkları, dünya nüfusunun % 45’inin toplam gelirini aşıyor. Ve şair sorar: “Bu bilgiden sonra, hangi şiirin dizesi, yerçekiminin süngüsüne direnebilir?”

İkinci Hayvan, anarşizmin A’sına yazılmış şiirler barındırıyor içinde. Parayı, zamanı, teknolojiyi, küreselleşmeyi, yalnızlığı, gündeliği, star’lığı, kurumları eleştiriyor; günümüze değinmekle kalmıyor, kavrıyor onu. Şiiri, sonuna getirilmiş -sel, -sal eklerinden ibaret tanımlarla yaşayanlara; bayat malzeme, taze malzeme diye ayrım yaparak yazanlara göre değil o. “Varıyorum dilin içinden geçerek/dilsizliğin kendimdeki hakikatine” diyenlere, “katillerin adını sokakların alnından/kazımak için” yazanlara, okuyanlara şiirler var İkinci Hayvan’da.

Tüm sanatların karşı tarafla etkileşim bağlamında çok temel bir ölçütü vardır: Anlattığın, eğer bir şey anlatıyorsan, karşıdakinin anladığı kadardır... İkinci Hayvan, okurunu şiir dili, izleği, sesi bakımından oldukça zorlayan, emek verilip yazıldığı gibi, okunurken de emek isteyen bir kitap. Yine de penceresini zamanın ruhuna açık tutanlara sunuyor manzarasını.

Başta bahsettiğim sığ bakışa da benim yerime şair cevap versin, daha iyi: “ihraç fazlası imgelerin/‘out-let’lerinde/bırak taklitlerin yaşasın/cılız etiketleriyle/sükûtun kalbinin büyük olduğunu/bir çocukken anladın/anlayış ve merhamet göster onlara/varsın anlamasınlar.”

 
 
 

Metis Yayıncılık Ltd. İpek Sokak No.5, 34433 Beyoğlu, İstanbul. Tel:212 2454696 Fax:212 2454519 e-posta:bilgi@metiskitap.com
© metiskitap.com 2004. Her hakkı saklıdır.