Bilgi
      
www.metiskitap
    
www.metisbooks
   
 
Logo
 
 
Genel Katalog (Header)
 
BUL
 
  
 
Genel Katalog - Açık
  
 
13X19.5 cm, 144 s.
LİSTE DIŞI
BASILMAYACAK
Bu kitabı arkadaşına tavsiye et
Bu yazıyı bir arkadaşınıza gönderin
Gönderilecek e-posta adresi 
 
Sizin e-posta adresiniz 
 
Bu kitap hakkında yazmak için
Kitap hakkındaki görüşlerinizi yazın
Başlık
Ruşen Çakır diğer kitapları
Ayet ve Slogan, 1990
Vatan Millet Pragmatizm, 1991
Resmi Tarih Sivil Arayış, 1991
Sol Kemalizme Bakıyor, 1991
Ne Şeriat Ne Demokrasi, 1994
Derin Hizbullah, 2001
Recep Tayyip Erdoğan, 2001
Nereye Gitti Bu Ülkücüler?, 2003
Türkiye’nin Kürt Sorunu, 2004
100 Soruda Erdoğan x Gülen Savaşı, 2014
Ji Realîteya Kurd
Ber Bi
Realîteya
Kurdistan ve
Serencama Meseleya Kurd
, 2016
Ayın Armağan Kitabı
AYIN ARMAĞANI
Diğer kampanyalar için
 
Direniş ve İtaat
İki İktidar Arasında İslamcı Kadın
Kapak Tasarımı: Semih Sökmen
Kapak ve İç Baskı Yaylacık Matbaacılık Ltd.
Mücellit Sistem Mücellithanesi
Kitabın Baskıları:
1. Basım: Kasım 2000

“Örtülü kızlar, mevcut iktidara ve onun yasaklarına karşı uzun soluklu bir direniş yürüttüler. Ama bu süreçte İslami hareket içindeki iktidarlara karşı bir direniş geliştirmediler, hatta itaatlerini daha da artırdılar. Sonuçta İslamcı kadınlar ‘iki iktidar arasında’ kalmıştı ve her iki iktidar odağı da ‘başörtüsü sorununu’ en temel ve hayati sorun olarak görüyor, gösteriyordu.”

Ruşen Çakır’ın Ayet ve Slogan adlı kitabı 1990’da yayımlandığında her kesimden geniş ilgi görmüştü. Yazar on yıl sonra bir diziyle okurun karşısına çıkıyor: 1980 Sonrası İslami Hareket.

Çakır, dizinin bu ilk kitabında İslamcı kadının serüvenini ele alıyor: çünkü yazara göre, asıl olarak bir erkek hareketi olan İslami harekette, son yirmi yılda en büyük çileyi çeken kadınlar oldu ve yine harekete en büyük damgayı vuran kadınlardı.

İÇİNDEKİLER
Sunuş

İslam ve Kadın: İtaatin Meşrulaştırılması
     Hidayet Şefkatli Tuksal İle Söyleşi
İslami Harekette Feminizm Tartışması
     Muallâ Gülnaz İle Söyleşi
Bir Özgürleşme İmkânı Olarak Türban
     Türban Eylemcilerinden Tanıklıklar
Türbanın Dönüşümü
Bir Direniş İmkânı Olarak Türban
İslamcı Kadın Gettoları
     Sibel Eraslan İle Söyleşi
Allah'ın Erkeğe Verdiği Ruhsat
     Emine Şenlikoğlu İle Söyleşi
İslamcı Kadın: İki Kere Hükmen Mağlup
     Cihan Aktaş İle Söyleşi
OKUMA PARÇASI

Sunuş, s. 9-12

Bundan tam on yıl önce, Ayet ve Slogan - Türkiye'de İslami Oluşumlar adlı ilk kitabım yine Metis Yayınları'ndan çıkmıştı. Bu kitap, bir bakıma onun devamıdır. Daha doğrusu, Ayet ve Slogan'ın devamı olarak tasarladığım ve "1980 Sonrası İslami Hareket" olarak adlandırdığım geniş bir çalışmanın ilk kitabıdır.

Bir süredir kafamda İslamcı kadınlar üzerine bir kitap hazırlama fikri vardı. Bunun nedenlerini kitabın giriş bölümünde açıklamaya çalıştım. Daha çok son yirmi yılın kadınlar tarafından değerlendirilmesini tasarlıyordum. Bir diğer deyişle, haddim olmayarak küçük çaplı bir "sözlü tarih" çalışması yapmak niyetindeydim. Dr. Hidayet Şefkatli Tuksal ile yaptığım röportaj, bunun pekâlâ mümkün olabileceğini gösterdi. Çünkü okuyucunun da göreceği gibi Dr. Tuksal'ın yaptığı, hadislerde kadının yeri üzerine kuru akademik bir çalışma değil. O esas olarak belli bir tanıklıktan hareketle genel bir sorgulamaya girişiyor.

Özetle Dr. Tuksal'ın bilimsel, eleştirel ve hepsinden önemlisi samimi açıklamaları beni diğer röportajlar için cesaretlendirdi. Fakat maalesef Elif H. Toros, Yıldız Ramazanoğlu ve Fatma Karabıyık Barbarosoğlu, kendilerince haklı gerekçelerle böyle bir çalışma içinde yer almak istemediklerini belirttiler. Buna karşılık Muallâ Gülnaz, Emine Şenlikoğlu, Sibel Eraslan ve Cihan Aktaş, bana güvenerek, büyük bir açık yüreklilikle görüş ve tanıklıklarını dile getirdiler.

Başörtüsü sorunu hakkındaki bilgileri büyük ölçüde Mazlum-Der, AK-DER ve ÖZGÜR-DER'in yayınlarından derledim; 1987-88'deki tartışmaların kopyalarını Muallâ Gülnaz sağladı. Röportajlardan bazıları, özet halinde Milliyet'te yayımlandı.

Kitabın iskeletini oluşturan yazının ilk hali, Birikim'in Eylül 2000 tarihli 137. sayısında, "İslam, Kadın ve Özgürleşme" dosyası içinde "Dindar Kadının Serüveni" başlığıyla yayımlandı.

On yıl sonra Ayet ve Slogan'ın devamını yazarak hem Türkiye'deki İslami hareketin bilançosunu çıkarmak, hem de kendi hesaplaşmamı yapmak istiyorum. "İslamcı kadınlar" konusunu başlı başına bir kitapta ele alıp bunu dizinin ilk kitabı yapmam, böyle bir hesaplaşma kaygısının ürünüdür.

Çünkü on beş yıllık gazetecilik yaşantımda İslami hareketteki kadın konusuna pek fazla eğilmediğimin, bunun da büyük bir eksiklik olduğunun bilincindeyim. Bunun kendimce birtakım nedenleri var. Örneğin bütün bu süre boyunca tanıdığım İslamcı erkekler, İslamcı kadınlarla temas kurma taleplerimi hep gereksiz, imkânsız ve yanlış gördüler, gösterdiler. (Halbuki kendileri, İslamcı olmayan kadın gazeteci veya araştırmacılarla ilişkilerini hep gerekli, mümkün ve doğru buldular.) İslamcı kadınlar da böyle bir iletişim için pek bir çaba göstermediler. Dolayısıyla bir "tatsızlık"tan kaçınma endişesi bu tür bir diyaloğu imkânsız kıldı.

Kadın konusuna fazla el atmamamın bir diğer nedeni, bir din olarak İslam'ı hiçbir şekilde tartışmama yönündeki ilkemdi. Bir gazeteci olarak İslam'dan ziyade, farklı eğilimlerdeki müslümanların, özellikle de İslamcıların toplumsal, kültürel, siyasal ve ekonomik hayata bakışlarını ele almaya çalıştım. Dolayısıyla epey sansasyonel olan "İslam'da kadının yeri" tartışmalarını ilahiyatçılara ve her kesimden meraklılarına bıraktım. Bu tavrımın diğer bir nedeni de "İslam ve kadın" tartışmasının hızla "İslam ve cinsellik" tartışmasına kaymasıydı.

Bu kitapta geniş ölçüde tartışmaya çalıştığım, türban (başörtüsü) sorununun katettiği aşamalar da ürkekliğimi pekiştirdi. Örtülü kızlar, mevcut iktidara ve onun yasaklarına karşı uzun soluklu bir direniş yürüttüler. Ama bu süreçte İslami hareket içindeki iktidarlara karşı bir direniş geliştirmediler, hatta itaatlerini daha da artırdılar. Sonuçta İslamcı kadınlar "iki iktidar arasında" kalmıştı ve her iki iktidar odağı da "başörtüsü sorununu" en temel ve hayati sorun olarak görüyor, gösteriyordu. Bu sorun üzerine yazmak iyice zorlaşıyordu. Gitgide daha da çözümsüzleşen –belki de kız öğrenciler dışında fazla kimsenin de çözülmesini pek istemediği– başörtüsü sorununa değinmeden İslamcı kadınları ele almak ise en basitinden sahtekârlık olurdu.

Son olarak, bir erkek olduğum için ne kadar uğraşırsam uğraşayım, kadın konusunda erkek egemen zihniyetten tam olarak sıyrılmamın mümkün olmadığını biliyordum.

Peki ne değişti? On beş yıldır Türkiye'deki İslami hareketliliği gözlemeye ve anlamaya çalışan bir gazeteci olarak, bu süreci hiç tereddütsüz bir şekilde şu üç cümleyle özetleyebilirim: 1) İslami harekete en büyük damgayı kadınlar bastı. 2) İslami harekette en büyük çileyi kadınlar çekti. 3) İslami hareket, bir erkek hareketidir.

Bu üç tespiti peşpeşe sıraladıktan sonra ya artık İslami hareket üzerine yazmayı bırakacak ya da zorunlu olarak kadın konusunu ele alacak, hatta onu layık olduğu yere, olayların merkezine oturtacaktım. Diğer bir deyişle daha fazla kaçamazdım.

Başörtüsü, dolayısıyla İslamcı kadın konusunun iyice gündemden düştüğü bir dönemde, "sansasyonel olma" riski de iyice azalmıştı. Ayrıca, İslami hareket içinde kadınlara özel bir yer açma çabasındaki, sayıları giderek azalan "direnişçi" kadınlara ulaşmak, ÖZGÜR-DER ve AK-DER gibi son iki seneye özgü kadın örgütlenmeleriyle birlikte eskisinden daha kolay hale geldi. Üstelik bu kadınların önemli bir bölümü de böyle bir diyaloğu istemeye başladı. İslami cemaat ve şahsiyetlerin meydanı teker teker terk ettiği 1997 sonlarında solcu/devrimci öğrencilerin örtülü kızlara örgütlü bir şekilde destek vermesi birçok şeyi tersyüz etmeye yetmişti.

Bazı yenilikçi ilahiyatçılar, İslam'daki birçok tabu konuyu, bu arada kadın sorununu da eleştirel bir şekilde irdelemeleri, özellikle de Dr. Hidayet Şefkatli Tuksal gibi yeni kadın ilahiyatçıların İslam'daki erkek egemen bakış açısını sorgulamaları da işleri iyice kolaylaştırıyordu.

İlahiyatçı perspektifinin dışında bazı İslamcı kadınlar, "İslam ve kadın" ve "İslami harekette kadın" üzerine daha fazla sayıda ve daha nitelikli kitapları tek başlarına veya ortaklaşa kaleme aldılar veya dergi özel sayıları hazırladılar. Ayrıca başörtülülerin tanıklıklarını derleyen çalışmaların da, yetersiz olmakla birlikte arttığı görüldü. Bir diğer olumlu gelişme de kadınlar tarafından kaleme alınmış biyografik ve otobiyografik öğeler içeren edebi anlatıların çoğalması.

Bu kitapla, bir gazeteci, bir solcu, bir insan olarak önemli bir eksiğimi gidermek, yani vicdani bir sorumluluğu geç de olsa yerine getirmek istiyorum. Ama değişen ve bu kitabı eskisine göre daha mümkün kılan bütün koşullara rağmen değişmeyen çok önemli bir nokta var: Bir erkek olarak, ne kadar uğraşırsam uğraşayım kadınların dünyasını önyargısız bir şekilde aktarabilmemin mümkün olmadığını, kendimi ne kadar feminizme yakın hissetsem de feminist olamayacağımı biliyorum...

Devamını görmek için bkz.
 
 
 

Metis Yayıncılık Ltd. İpek Sokak No.5, 34433 Beyoğlu, İstanbul. Tel:212 2454696 Fax:212 2454519 e-posta:bilgi@metiskitap.com
© metiskitap.com 2004. Her hakkı saklıdır.