ISBN13 978-975-342-676-3
13x19,5 cm, 208 s.
Yazarın Metis Yayınları'ndaki
diğer kitapları
Geriye Kalan Devrimdir, 1997
Şarkı Okuma Kitabı, 2000
Tarihin Bilinçdışı, 2004
Bir Şeyler Eksik, 2007
Bu kitabı arkadaşına tavsiye et
 

Yeliz Kızılarslan, “Bülent Somay'dan “ ‘Çokbilmiş Özne Eleştirisi’ ”, Bianet, 2 Ağustos 2008

Bilimkurgu ve psikanaliz alanındaki çalışmalarıyla tanıdığımız akademisyen, çevirmen ve müzisyen Bülent Somay'ın son kitabı Çokbilmiş Özne, Metis Yayınları'ndan yayımlandı.

Çokbilmiş Özne'yi, Somay'ın 1999- 2008 yılları arasında yazdığı, Defter, Birikim, İletişim Yayınları'nın hazırladığı Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce dizisinin sekizinci kitabı ve Cogito'da Türkçe yayımlanan makaleleriyle elektronik Euro-zine dergisinde İngilizce, Wespennest dergisinde Almanca ve Uluslararası Zizek Çalışmaları Dergisi'nde İngilizce olarak yayımlanan makaleleri oluşturuyor.

Bazı makaleler, yazar tarafından yeniden düzenlenerek değişikliğe uğratılmış; dil ve üslup birliği için yeniden çevrilmiş. İngilizce yazılan makaleleri Didem Kizen Türkçe'ye çevirmiş. Kitabın esas tartışmasını oluşturan "Radikal İkirciklilik Üzerine" ve "Madunların Küstahlığı" ise daha önce yayımlanmamış "en yeni" makaleler olarak kitabı başlatıp bitiriyor.

"Halk için halka rağmen"

Giriş olarak yer alan "Bilmediğini Bilmeyen Özne" kitaptaki makaleler hakkında genel bilgi sunarken, kitabın oluşum nedenini de açıklıyor. 2008 yılının gündeminde önemli bir yer tutan türban, ılımlı-ılımsız İslam ve liberallik tartışmalarına bir açıklama getirmek ve bu tartışmaları Marksizm perspektifinden ele almak için yazılan kitap, Somay'ın bir önceki kitabını bitirdiği yerden başlıyor.

Bu açıdan, psikanaliz ve felsefeyle ilgili bu iki kitabı birlikte okumak anlamlı olabilir. Bir bilme piramidi üzerinden, bilenler ve bilmeyenler hiyerarşisine ışık tutan yazar, Fransız devriminin ünlü "halk için halka rağmen" cümlesinin mucitleri Jakobenleri "Lyons Celladı" olarak ‘bilinen' Joseph Fouché'nin hikâyesi üzerinden anlatıyor.

"Bildiğini bilmemek" - "bilmediğini bilmemek"

Zorunlu bir skolastisizme maruz kaldığımızda tartışmaları birbirine karşıtlık oluşturacak iki kutup halinde algılamamız gerektiğini de belirten yazar Zizek'ten alıntılar yaparak bilme fiiline yüklenen anlamı açıklıyor.

Zihne, "düşünen/ bilen şeye" hem nesne hem özne anlamı yüklenerek bu iki bilme halini konuştuğumuzu ifade eden yazar; Zizek'in ABD Savunma Bakanı Rumsfeld'e yazdığı yazıdan bahsederek "bildiğini bilmemek" kavramını "bilinçdışı" olarak açıklıyor.

Lacan'ın "kendini bilmeyen bilgi" olarak tanımladığı bilinçdışı kavramını ulaşılamayan (bastırılmış) bilgi olarak ifade eden Somay için bu tür bir bilgi özellikle bilmediğimizi bilmediğimiz şeyler için çok yararlı.

Buradan yola çıkarak Lacan'ın bir başka psikanalitik terimi olan "Gerçek" kavramını ele alan yazar, bu anlamda "bilmediğini bilmemek" kavramının Lacan'cı anlamda "Gerçek"e tekabül ettiğini söylüyor. "Gerçek" ve fantazi arasındaki geçiş sınırını da anlatan Somay teorisini, mutlak bilme ve bilgi yerine "radikal ikirciklilik" kavramı üzerine kuruyor.

Modernizm postmodernizme karşı

Kitapta üç ana tema var:

1. Bilinebilirci Aydınlanma anlayışına karşı duran rölativist, bilinemezci postmodernist anlayışın oluşturduğu ikili karşıtlığın kapalı yapısının eleştirisi

2. Türkiye'de Fransız Devrimi yapısını model alan ve kısaca 'sol' denilen artık iç tutarlılığını kaybetmiş kesimin sosyalist, komünist ve Marksistler için yeni bir varoluş tanımı yaparak kendini ulus devletler, sınıflar ve tabalar karşısında yeniden tanımlaması gerekliliğinin belirtilmesi

3. Bu varoluş tarifinde yapısal olarak 'madun' diye adlandırılan toplumsal tabakaların değil, günümüzde aldığı yeni yapısal ve biçimsel özellikleri yeniden tanımlamak kaydıyla işçi sınıfının kendisinin temel alınması gerekliliğinin ifadesi.

"Bir Garp Mukallidi Züppe'nin İtirafları", "Gerçeğin Çölüne Hoşgeldiniz" ve ek olarak kitapta yer alan "Bir Topluiğnenin Başında Kaç Devrimci Fail Dans Edebilir?" makaleleri özellikle dikkate değer.

Güncel tartışmaları derinlemesine ve başka bir bakış açısından yeniden düşünmek ve "bilmediğini bilmek" için Çokbilmiş Özne zihin açıcı bir kitap. Geçmişten günümüze gelen sorunlar ve tartışmaları, farklı ve şiddetle gerekli "kavramlar ve bakış açıları" eşliğinde okumak ve kendi "çokbilmişliğimizin" eleştirisini yapmak için de iyi bir çalışma.

 


Metis Yayıncılık Ltd. İpek Sokak No.5, 34433 Beyoğlu, İstanbul. Tel:212 2454696 Fax:212 2454519 e-posta:bilgi@metiskitap.com
© metiskitap.com 2019. Her hakkı saklıdır.

Site Üretimi ModusNova