“Hayatım, yaşadıkça çoğalan ve bir dizi geri dönüşle birbirine bağlanan eşmerkezli çemberlere benziyor. En içteki çember çocukluk, müzik, ‘Sokrat amcam’ ve gençliğin başıboşluğu; Arapça bir başka çemberdi, müzikle felsefeyi birbirine bağladı, Farsça ve Osmanlıca bu bağları derinleştirdi; modern Türk şiiri, post-şu post-bu teorilerle birlikte, 60’lardaki modernist okumalarımla birleşti; Hindistan’a dair şeyler Padma ile, Budizm ise beat kuşağıyla birleşti, şimdi de bugünkü çemberimin kenarında durmuş, hep yenilenen bir zihinle geriye göz atıyor ama hep ileriye bakıyorum.”

I. Kısım, s. 9

Babamın bana üniversitede destek olmaya fazlasıyla yetecek parası vardı, ama o çalışmamı istedi, dolayısıyla 1969 yılında 17 yaşındayken Harvard’a girdiğimde, anne babaları harçlık veremeyen herkes ne yapıyorsa onu yaptım. Öğrenci iş bulma bürosuna giderek ilan tahtasından ufak tefek işler seçiyordum. Bu işlerden birisi anılarını yazmak isteyen Macar asıllı bir yaşlı adamın sekreterliğiydi. İyi birisine benziyordu, soluk kostümlü, ince uzun boyluydu, kamburunu çıkartmış halde oturduğu havasız apartman, en gözde mahallelerden Beacon Hill’deydi, gölgelerde yarı kaybolmuş şark halıları ve Orta Avrupa tarzı ekspresyonist tablolar vardı. Lisedeki erkek arkadaşım Letonyalı olduğu için bu atmosfere aşinaydım. Macar asıllı adam inişli bir minör akorda “Ah ah ah,” diyerek iç geçirdi ve özlemle gülümsedi. Bu hoşuma gitti.

Hakkımda sorular sordu, bir-iki şey anlatınca, kendisinin değil asıl benim anılarımı yazmam gerektiğini ilan etti. Hem de beni ikna etmek için epey uğraştı. Harvard’ı bırakacakmışım, anılarımı yazarsam o da bana bakacakmış. Ne olsa, kitap yazmak okula gitmekten daha önemliymiş. Aynı fikirdeydim, sanat bilgim vardı, ama kendimi ilginç bulmuyordum. Adamın zamanla daha çok şey isteyeceğinden şüphelendim, ne de olsa erkeklerin sömürüsüne alışıktım, o nedenle yanından ayrıldım ve bir daha dönmedim.

Pişmanlık duymadım değil. Emin olamıyordum; samimiyeti belliydi ve benimle ilgili bir şey yakalamıştı, ama ne olduğunu anlam...

Devamını görmek için bkz.

Ömer Erdem, "‘Amcam Sokrat’ ya da Yönetilemez Yaratıcı Düşünce", Karar.com, 16 Haziran 2026

Victoria R. Holbrook ile hiç görüşmedik. Bazen, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde hocam Ali Alparslan’ın odasında karşılaşmış olabilir miyiz diye zihnimi yokluyorum fakat bir sonuca varamıyorum. Zaman tam oturmuyor. Ali Toy geliyor gözlerimin önüne. Başka başka isimler. Yine de Ali Alparslan ismiyle onun hatıratında karşılaşmak heyecan verdi bana.

Başka yönden yine zihnimi tartıyorum. Birkaç on yıl evvel Niyazi Sayın’ın Üsküdar’daki evinde buluyorum kendimi. Üstad neyzen Sadreddin Özçimi götürmüş olmalı beni ona. Bir “Ney” filmi çekmek istiyorum Niyazi Sayın ile. Uzak, çok uzaklara dalan gözleriyle bu temiz yüzlü büyük neyzen beni şaşırtıyor. Böylesi insanların gerçekle bağlantıları zayıftır. Çektiği fotoğraflardan söz açıyor. Bol ışıklı odalarda sanat, kukumav kuşları misali başkalarının yuvalarını gözlüyor. “Bir düşüneyim,” diyor, “sonra gelin konuşuruz.” Bu ifade içime korku salıyor. Hayır diyecek hissediyorum. Hayır demenin de bir takvimi var demek ki. Aklıma nereden gelsin, V. Holbrook’un Amcam Sokrat’ını okurken o odaları zihnimin tekrar halka halka çoğaltacağı? Zaten “izin çıkmıyor yukarıdan” benzeri muğlak bir cevap veriyor sonunda. Göğe ağan ney misali, sözü kısa kesmenin ve bu sevdadan vazgeçmenin kararına varıyorum böylece.

Ve başka unutulmaz bir yakınımla buluşuyorum kitapta. “Bakın, Türkiye için ne buldum,” diye her...

Devamını görmek için bkz.

Metin Celâl, "Bir estetik düşünürünün macera dolu otobiyografisi", edebiyathaber.net, 24 Haziran 2026

Victoria Rowe Holbrook, Türk, Osmanlı, Fars ve Tasavvuf edebiyatını Batı akademisine taşıyan en etkili isimlerden biri olarak tanınır. 1952’de Ohio’da doğmuş. Lisans eğitimini Harvard Üniversitesi’nde tamamlamış, ardından Princeton Üniversitesi Yakındoğu Çalışmaları bölümünde doktora yapmış. Akademik kariyeri boyunca Ohio State Üniversitesi başta olmak üzere çeşitli Amerikan üniversitelerinde görev yapmış, ayrıca Türkiye’de Bilkent, Koç ve Boğaziçi üniversitelerinde dersler vermiş.

Victoria Rowe Holbrook’un en önemli eseri Aşkın Okunmaz Kıyıları (İletişim, 1994). Kitapta Şeyh Galib ve onun başyapıtı Hüsn ü Aşk’tan yola çıkarak Osmanlı şiirinin dil, yorum ve otorite anlayışını modernleşme süreciyle ilişkilendirir, diye tanıtılıyor. Aşkın Okunmaz Kıyıları, Osmanlı şiirinin modern eleştiri kuramlarıyla okunmasına yönelik ilk kapsamlı çalışmalardan biri sayılıyor.

Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk mesnevisinin İngilizce çevirisi de bir diğer önemli çalışması Holbrook’un. Akademik çevrelerde yalnızca çeviri başarısıyla değil, kapsamlı giriş yazısı ve açıklamalarıyla da önemsenmiş. Holbrook bu çalışmasında İbnü’l-Arabî, Mevlânâ, tasavvuf düşüncesi ve Osmanlı alegorik anlatı geleneğini ayrıntılı biçimde açıklamış. Bugün dünyada Hüsn ü Aşk denildiğinde başvurulan temel kaynaklardan biridir, diye tanıtlıyor.

Yalnızca edebiyatla değil,...

Devamını görmek için bkz.