Radikal Aydınlanma, 18. yüzyıl Aydınlanması’nın daha özgürlükçü kanadının adı. Liberal Aydınlanma’nın tezleri başarısız olmuş ve her yerde aydınlanmaya savaş açılmışsa yeni bir radikal aydınlanmayı savunmanın tam zamanı demektir.

Bilginin geçmişe kıyasla çok daha erişilebilir olması insanlığın özgürleşmesine yetmedi. Bu durum karşısında teslim bayrağı çekmek, sadece insanlığı boyunduruk altında tutmak isteyenlerin çıkarına yarıyor. Daha yaşanabilir ve adil bir dünya kurmak için kendimizi eğitme, “işbirliğine dayanan bilgi”yi savunma zorunluluğu giderek aciliyet kazanıyor: Tür olarak uçurumun kenarındayız çünkü, kendi kendimizi yok etmeye doğru ilerliyoruz.

Katalan filozof Marina Garcés felsefenin uzmanlık ve akademi cenderesinden çıkarılması gerektiğini savunmakla kalmıyor, pratik olarak da bu uğurda mücadele ediyor. Yeni radikal aydınlanmanın insanlığı Avrupa-merkezli tasavvur edemeyeceğini, felsefenin bütün insanlığa konuşabilmek için gezegenimize ve türümüze dair diğer kültürlerin kavrayışlarını da göz önünde bulundurması gerektiğini belirtiyor.

Ortak bir dünya için ihtiyaç duyduğumuz ortak felsefenin ilk adımlarını attığı kitabında, gezegenin güvencesizlerine bir çağrı yapıyor: “Yeni radikal aydınlanmayı, aynı anda hem kuşku hem de güven duyan asi dokumacıların işi olarak hayal ediyorum. Bir yandan 'Size inanmıyoruz,' derken bir yandan da farklı farklı yerlerden zamanın ve dünyanın ipliklerini ince ayarlı, tükenmez araçlarla yeniden örmeye girişebiliriz.”

Sunuş, s. 9-12

Günümüz dünyası, radikal biçimde aydınlanma karşıtı. 1784’te Kant, o dönemdeki Avrupa toplumlarının Aydınlanma çağında olduğunu ilan etmişti; bizse bugün, gezegenin her yerinde, aydınlanma karşıtı bir çağda olduğumuzu söyleyebiliriz. Kant bu terimi dinamik anlamda kullanmıştı: Söz ettiği Aydınlanma bir durum değil, görevdi. Bizim için de öyle: Aydınlanma karşıtlığı bir durum değil, savaş.

Bu aydınlanma karşıtı savaşın her geçen gün artan pek çok veçhesi var. Siyaset alanında, despotizmi ve şiddeti yeni seferberlik gücü haline getiren otoriter eğilim giderek yükseliyor. Popülizm diyebiliriz buna ama kafa karıştırıcı bir terim bu. Bugün söz konusu olan, toplumun tamamına nüfuz eden yeni bir otoriterlik. Kültürel alanda, savunmacı ve saldırgan kimlikler galip geliyor. Beyaz Batı Hıristiyanlığı giderek kendi değerlerine sarılırken, dünyanın pek çok yerinde, hatta kendi soyağacını reddeden Batı eleştirel düşüncesi içinde bile, Batı karşıtı bir öfkenin dizginlerinden boşalmasına yol açıyor. Her kesimde modern-öncesine duyulan hayranlık artıyor: “Eskiden” var olan her şeyin daha iyi olduğu düşünülüyor. Zygmunt Bauman’ın ölümünden sonra yayımlanan kitabında “retrotopya” diye adlandırdığı, idealize edilmiş bir geçmişe –kabile yaşamından tutun da sırf “önce” olduğu için yüceltilen her türden sömürgecilik-öncesi yaşam biçimine– yansıtılan ütopyalara sığınılıyor. Günümüzde eğitim, bilgi ve bilim de itibar kaybediyor; topluma somut çözümler –i...

Devamını görmek için bkz.