Neoliberal kent politikaları, mega projeler ve kriz ortamları çağında doğa ve toplum yararına başka türlü mimarlıklar üretmek mümkün mü?

Günümüzde mimarlığın iş değil de ilham ve deha ürünü addedilerek sanat halesiyle bezenmesi mimar-işçilerin manevi tatminle, deneyim edinmekle yetinmesi gerektiği efsanesini körüklüyor, sömürü koşullarının kolaylıkla gizlenmesine yol açıyor. Suya sabuna dokunmayan öğrenme süreçleri ise genç mimarları kapitalist üretim biçimleri ve etik-dışı projeler karşısında hazırlıksız bırakıyor; okulda ve onu besleyen çevrede vaat edilen mimarlık ile orada hiç konuşulmayan ama meslekte karşılaşılan gerçeklik arasındaki uçurum, hem mimarlığın toplum ve yeryüzü üzerindeki etkilerini sorgulamanın zeminini daraltıyor hem de kitaba adını veren “bize yalan söylediler” halet-i ruhiyesini doğuruyor.

Zihin emeği ile kol emeği, tasarım ile inşaat arasında bölünmüş mimarlık pratiği ve eğitimini, mimarların sosyo-ekolojik krizlerdeki payını göz ardı etmeden ve yaratıcı emeğin büyüsüne de kapılmadan irdeleyen Bize Yalan Söylediler yazarları, mimarlığa emek merceğinden bakmaya davet ediyor bizi.

Güven Arif Sargın, Önsözden Ötesi: Kitabın Kadir Kıymeti ÜzerineKısa Bir Not, s. 13-15

Bize yalan söylendiği su götürmez bir gerçek; ustaca kurgulanmış, biteviye cereyan eden, sosyal bilimcilere özgü jargonla, yeniden-ürettiğimiz hakikat sonrası dünyayla karşı karşıya bırakıldığımız aşikâr. Öte yandan, dönemin ruhunu anlamaya çalışan, koşulları/olguları yapıbozumuna uğratarak, bir diğer deyişle, yalanı işlevsel kılan modus operandi’yi ve dahi sistemi aslen işleten öznelerde tecessüm etmiş kimlikleri deşifre eden entelektüel arayışların mevcudunu da es geçmemek gerekiyor. Tam da bu saikle, son paragrafımda yazmam gereken iddiamı peşinen paylaşmak isterim: Meslektaşlarım Esra Sert ve Gülşah Aykaç tarafından derlenen eser, gerek meselenin yapımını/inşasını gerekse meseleye müdahil olmuş özneleri disiplinler ötesi bir muhteviyatta ele alan kapsamlı bir yazın örneği, kısacası yalanı ifşa eden ve yalana müdahil olanı yüzümüze çarpan hem akademik hem de mesleki bir çağrı. Dilimize İngilizdilli literatürden taşındığı biçimiyle, hakikat sonrasına dair sorunsalı mimarlık disiplininin/mesleğinin merkezinde harmanlayan kabulleri ve meseleyi adım adım işleyen makaleleri bu bapta okumak iyi olabilir. Meslektaşlarıma göre, aslen bizlere atfedilip salahımıza olduğu iddiasıyla işleyen ve fakat emeğin hilafına rağmen, zamana bağlı olarak yeniden-üretilen hakikat algılarını, özetle yalanı anlamakla yükümlü olduğumuz kabul görmelidir. Kitapta bu minva...

Devamını görmek için bkz.