Her yasal düzen, hukuku kuran ve koruyan şiddeti taşıdığı içindir ki hayaletli bir yapıdır. Başak Ertür performatiflk kuramlarını eleştirel hukuk düşüncesine taşıyarak hukuk ile şiddetin iç içe geçmişliğini kavramamızı sağlayacak bir dil ve çerçeve kurmayı ve böylece büyük hukuk gösterilerinde siyasi şiddetin hayaletlerinin izini sürmeyi amaçlıyor.

Bu amaçla kitap boyunca Soğomon Tehliryan’ın 1921 tarihli Talat Paşa cinayeti davasına, İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki Nürnberg Büyük Savaş Suçluları Davası’na, Hrant Dink’in maruz bırakıldığı, sonunda cinayetine varan yargısal tacizlere ve 2015 tarihli Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görülen soykırımı inkâr davasına bakıyoruz: Her defasında sahnelenen gösterilere hayaletlerin musallat olduğunu, bugünümüzü ve geleceğimizi rehin aldığını görüyoruz.

Kimi zaman herşey sahneyi kuranların istediği gibi seyrediyor, ama kimi zaman da, Chicago Komplo davasında, Saddam Hüseyin’in yargılandığı davada veya Büyük Britanya’da 2010 öğrenci protestolarını hedef alan yargılamalarda olduğu gibi hayaletler sahneyi bozan, dağıtan ya da gülünç duruma düşüren istikrarsızlıklar yaratıyorlar.

Ceza hukukunun cezalandırma hukukuna dönüştüğü ve sokaklarında “Hak, Hukuk, Adalet” sloganlarının çınladığı günümüz Türkiyesi’nde bu üç sözcüğün taşıdığı anlamları düşünmeye çalışmanın adalet duygumuzu ve arayışımızı güçlendireceğine inanıyoruz.

Giriş, s. 15-18

Siyasi davaları konu alan bu kitapta, hukuku aşina olduğumuz şekilde salt bir araç olarak değerlendirmektense işleyişlerini, biçimini, yöntemini, hayatını, hayatımıza temas ve müdahalelerini kavramak için hukukun performatif yapısına odaklanmayı öneriyorum. “Performatif” sözüyle tam olarak ne kastettiğimi daha detaylı olarak açıklayacağım ama fazla ilerlemeden not düşeyim: Bugün iyice yaygınlaşmış olan “gösteri niyetine”, “salt göstermelik” ya da “-mış gibi yapan” anlamında değil, dil felsefesi kaynaklı kavramsal kullanımını esas alıyorum. İlk olarak bir durumu söyleyerek oldurmayı ya da dile getirerek oluşturmayı kavramsallaştırmak için ortaya atılan bu terim, sonradan dil felsefesinin ötesindeki çeşitli düşünsel alanlarda da gelişerek, temsil ya da icra etmek suretiyle var kılmak, eyleme dökerek gerçek kılmak gibi anlamlar kazanmıştır. Bu kitapta odağı hukukun araçsallığından performatifliğine kaydırdığımızda hem siyasi davalarda siyasal-olanı daha iyi okuyabileceğimizi, hem de hukuk ile siyasi şiddetin iç içe geçişlerine ve birbirini besleyen zamansallıklarına dair daha etraflı bir kavrayışa ulaşacağımızı ileri sürüyorum, bunu muhtelif örneklerle tartışıyorum. Ayrıca performatiflik üzerine çeşitli kuramları yeniden değerlendirerek hukuk felsefesine taşıyorum ve siyasi davaların hukukun performatif işleyişlerini özellikle iyi sergilediklerini göstermeye çalışıyorum.

Hukuk ile siyasetin ilişkisini araçsallığın ötesinde kavramalı...

Devamını görmek için bkz.