“Cansever ile Kant’ın karşılaşmasını kayda geçirmek istiyorum bu kitapta, ya da olabildiğince sahnelemek: bu iki usta, filozof ile şair, birbirine baktığında, birbirini okuduğunda ne oluyor, bir şey oluyor mu, bir zevk ve düşünce faydası ortaya çıkıyor mu?

“İki temel soruyla uğraşıyorum: Edip Cansever’deki zevk-acı ya da haz-hazsızlık eşleşmesini, onun ‘ben güzel şiir yazmak istemiyorum’ ve ‘düşüncenin şiiri’ gibi eleştirel motifleriyle nasıl ilişkilendireceğimize yanıt arıyorum. İkincisi, Kant’ın çeşitli tutarsızlık ve çıkmazlarıyla zenginleşen o muazzam Üçüncü Kritik’ini Cansever için nasıl özelleştirebilir, nasıl faydalı kılabiliriz. Bu genel konuyu şöyle özelleştirmeyi yeğledim: Cansever’in yapıtı bağlamında okunduğunda Kant’ın estetik teorisi ne hale geliyor?”

—Orhan Koçak

Giriş, s. 9-10

Edip Cansever, birlikte anıldığı İkinci Yeni şairleri arasında en çok okunanlardan biri olmalı. Bu kitabı yazarken kullandığım Bütün Şiirleri, Sonrası Kalır I ve II kitaplarının (YKY) üzerinde 20. ve 22. baskı yazıyordu; bugün, 2025’te, yayınevinin sitesinde 24. baskıya ulaşıldığı görülüyor. Bunlar şairin yayın haklarının YKY’ye geçtiği 2005’ten sonraki yirmi yılın rakamlarıdır; bir de öncesi var, De Yayınları ve Adam Yayınları’ndaki otuz küsur yıl. Cansever ciddi eleştirel ilgiye de en çok “mazhar olmuş” şairlerdendi: hakkında birkaç kitap var, bildiğim kadarıyla Melih Cevdet için bir tane bile yoktur. Öyleyse niçin ben de bir kitapla bu kalabalık alana girmekten alıkoyamadım kendimi?

Başta, pintilik gibi pek şerefli olmayan bir saik vardı. Altmış yıl boyunca yanımda taşıdım bu şiirleri; düşünceler birikti, değişti, belirsizleşti ve sabitleşti; notlar birikti, bir kısmı çöpe, bir kısmı yazıya dönüştü, artakalanların kaybolmasına da içim razı olmadı. Şiirler ve bıraktıkları izlenim hareket ettikçe yüzleri de değişiyor, geçen zamanın izlerini taşımaya başlıyordu. 1968’de okunan “Ha Yanıp Söndü, Ha Yanıp Sönmedi Bir Ateş Böceği” ile 2018’de okunanı aynı şiir değildir. Bunun tek sebebi, Cansever’in arada “Suçtur Çocuğun Olmak” ile Ben Ruhi Bey Nasılım’ı yazması olamaz; belki daha önemlisi, Cansever’den kendi zamanında aldığımız zevkle şiirin bugünkü okur ve yazarlarının aldığı ya da alabileceği zevkin b...

Devamını görmek için bkz.